Trudny czas dla niemieckiego przemysłu chemicznego - Henrik Meincke

• Strona główna
• Rozmowy
• Trudny czas dla niemieckiego przemysłu chemicznego

2026-03-05

Jak ocenia Pan obecną sytuację niemieckiego przemysłu chemicznego? Jaki jest największy problem stojący przed niemiecką chemią?

Niemieckie przedsiębiorstwa chemiczne nadal znajdują się w trybie kryzysowym. Firmy oceniają obecną sytuację jako niezadowalającą już od trzech lat. Po krótkim przejściowym ożywieniu oczekiwania ponownie spadają. Przemysł chemiczny nie spodziewa się ożywienia gospodarczego wcześniej niż w przyszłym roku.

Aktualne wskaźniki gospodarcze w pełni odzwierciedlają skalę dramatu: produkcja chemiczna ostatnio była o ponad 6% niższa niż w poprzednim roku. Napływ zamówień spadł o ponad 5%. Popyt pozostaje słaby. Zwiększa to presję na ceny producentów, które ostatnio ponownie spadły.

Napięta sytuacja w niemieckim przemyśle jest wyraźnie widoczna na rynku krajowym, gdzie wiele branż klienckich nadal ogranicza produkcję.

Krajowa sprzedaż chemikaliów znacznie odbiegała w 2025 roku od poziomu z wcześniejszego roku. Na rynkach zagranicznych niemiecki przemysł chemiczny cierpi z powodu słabej pozycji konkurencyjnej – wyższe cła dodatkowo pogarszają sytuację.

Nadzieje wiążą się z nadchodzącym rokiem. Bodźce fiskalne powinny umożliwić nieznaczny wzrost całej gospodarki. Może to również doprowadzić do wzrostu popytu na produkty chemiczne. Jednak w obliczu wciąż oczekujących reform pozycja konkurencyjna niemieckiego przemysłu chemicznego pozostaje słaba. Oznacza to, że może on zaledwie w ograniczonym stopniu skorzystać ze wzrostu popytu na rynkach zagranicznych.

Na rynkach krajowych branża zmaga się ze wzrastającą presją importową. Ożywienie produkcji i sprzedaży będzie zatem prawdopodobnie skrajnie umiarkowane.

Czy uważa Pan, że wyzwania stojące przed branżą w Niemczech to wyzwania paneuropejskie, czy też część z nich jest typowo wewnętrzna, ograniczona do specyfiki niemieckiego rynku?

Wiele wyzwań ma charakter paneuropejski, takie jak wpływ Zielonego Ładu czy regulacji REACH. Jednak niektóre problemy są specyficzne dla Niemiec, w tym nadmierna biurokracja wykraczająca poza regulacje UE. Ponadto koszty lokalizacji, takie jak energia, surowce, praca, podatki i cła są często wyższe niż w innych europejskich lokalizacjach. Powolne procedury zatwierdzania oraz brak woli reform również należą do specyficznych wyzwań w Niemczech.

Jaka jest dziś – pomimo wyzwań – największa siła niemieckiej chemii? Gdzie należy szukać szans dla tej branży w globalnej konkurencji?

Do atutów niemieckiego przemysłu chemicznego należą nadal silna innowacyjność i wysokie nakłady na badania, mocna sieć przemysłowa oraz globalna łączność, a także orientacja eksportowa. Największe szanse upatrujemy na europejskim rynku wewnętrznym, na rynkach wzrostowych Azji i Ameryki Łacińskiej, w zrównoważonych technologiach, takich jak recykling i wodór oraz we współpracy z międzynarodowymi partnerami.

Jakie wyzwania regulacyjne na poziomie Unii Europejskiej, np. w obszarach REACH czy Zielonego Ładu, stanowią największe obciążenie dla niemieckich przedsiębiorstw chemicznych? Czy ta polityka UE jest racjonalna z perspektywy niemieckiej chemii?

Wyzwania regulacyjne obejmują planowaną rewizję REACH z groźbą ograniczeń różnorodności substancji, Zielony Ład z blanketowymi zakazami substancji i wysokimi wymaganiami oraz obciążenia biurokratyczne nakładane przez nowe przepisy UE, takie jak ustawa o łańcuchach dostaw.

Jak globalna konkurencja, np. z Chin czy USA, wpływa na pozycję niemieckiego przemysłu chemicznego?

Ogółem sytuacja nie stała się łatwiejsza. Amerykańskie cła dodatkowo obciążają słabą gospodarkę niemiecką i europejską. Dla niemieckich i europejskich producentów cła importowe USA dalej ograniczają możliwości eksportowe. Z kolei zapowiadana w porozumieniu UE - USA redukcja ceł UE zwiększa presję konkurencyjną na rynku wspólnotowym. Dewaluacja dolara amerykańskiego pogłębia te procesy.

Istniejące problemy – niski popyt i kwestie konkurencyjności – nasilają się. Międzynarodowe przepływy handlowe ulegają realignacji. Ogólnie presja importowa w UE wzrasta, a konkurencja na rynkach trzecich stała się bardziej intensywna.

Ponieważ USA nakładają wyższe cła na niektórych partnerów handlowych niż Unia Europejska, może to również prowadzić do przekierowania przepływów handlowych w produktach chemicznych. Może to mieć konsekwencje dla UE, ale dotyczy również konkurencji eksportowej na rynkach takich, jak Azja, Afryka i Ameryka Łacińska.

Niezależnie od efektów przekierowujących amerykańskich ceł, presja importowa z Chin na rynek europejski wzrasta od lat.

W Chinach mamy rywala, który unowocześnił swoją politykę przemysłową i nie tylko zdobył przyczółek na rynkach światowych. Chiny mocno zainwestowały w budowanie zdolności produkcyjnych. Jeden fakt: prawie połowa światowej produkcji chemicznej odbywa się obecnie w Chinach.

Od czasu pandemii dynamika wzrostu popytu na chemikalia w Chinach również jednak spowolniła. W efekcie w ciągu zaledwie kilku lat kraj ten przekształcił się z netto importera w netto eksportera produktów chemicznych. Nadwyżka ostatnio wyniosła 30 miliardów euro.

Efekty te odczuwa również europejski przemysł chemiczny. Nadwyżka handlowa UE z Chinami ostatnio przekształciła się w deficyt. Nadwyżka eksportowa niemieckiej chemii topnieje. Z powodu sporu handlowego między Chinami a USA konkurencja na rynkach trzecich oraz w UE może dalej wzrosnąć.

Co w takim razie należałoby robić, aby odpowiedzieć na tę chińską konkurencję?

Aby konkurować z Chinami, warunki w UE muszą zostać poprawione. Należy zmniejszyć słabości, takie jak regulacje, biurokracja i koszty energii, a wzmocnić atuty, takie jak system innowacji i europejski rynek wewnętrzny. Blanketowe cła ochronne byłyby niewłaściwym podejściem ze względu na złożone łańcuchy wartości przemysłowych w przemyśle chemicznym. Instrumenty ochrony polityki handlowej mogą w indywidualnych przypadkach tymczasowo towarzyszyć środkom polityki przemysłowej.

UE dysponuje ustalonym zestawem instrumentów do zwalczania nieuczciwej konkurencji – to środki antydumpingowe, antysubsydiowe oraz środki ochronne. Przemysł chemiczny coraz częściej korzysta z procedur antydumpingowych. Ważne jest, aby dostępne były niezbędne moce do przetwarzania tych procedur i tym samym kompensowania nieuczciwych praktyk.

Jakie różnice w sytuacji gospodarczej obserwuje się między sektorem chemicznym a sektorem farmaceutycznym w Niemczech?

Jedna różnica: sektor farmaceutyczny jest mniej dotknięty wadami kosztowymi Niemiec jako lokalizacji w zakresie energii i surowców. Ponadto popyt na farmaceutyki nie zależy od cykli koniunkturalnych. W rezultacie branża ta rosła w przeszłości bardziej stabilnie i silnie niż przemysł chemiczny. Jednak cła amerykańskie wywierają większy wpływ na przemysł farmaceutyczny, ponieważ rynek USA jest znacznie ważniejszy dla firm farmaceutycznych niż dla przemysłu chemicznego. 25% eksportu farmaceutycznego trafia do USA.

Cały wywiad w numerze 6/2025 Chemii i Biznes

"Chemia i Biznes” to dwumiesięcznik biznesowo-gospodarczy, stworzony z myślą o firmach poszukujących rzetelnej, aktualnej i profesjonalnie przygotowanej informacji na temat rynku chemicznego i sektorów powiązanych.

przemysł chemicznyVCI