Złoto - jakie ma właściwości chemiczne i fizyczne?

2026-11-11 / Autor: Plus500 / Artykuł sponsorowany

Złoto od tysięcy lat należy do najbardziej cenionych metali na świecie, a jego wyjątkowa pozycja wynika nie tylko z ograniczonej dostępności, lecz również z właściwości fizycznych i chemicznych. Metal ten wyróżnia się bardzo dużą gęstością oraz łatwością obróbki, dzięki czemu znajduje zastosowanie zarówno w jubilerstwie i produkcji monet inwestycyjnych, jak i w nowoczesnej elektronice. Niektóre z jego właściwości mają również bezpośrednie znaczenie dla osób kupujących sztabki i monety bulionowe.

Najważniejsze właściwości złota:

symbol chemiczny Au i liczba atomowa 79,
gęstość wynosząca około 19,3 g/cm³,
temperatura topnienia na poziomie około 1064 °C,
bardzo wysoka odporność na korozję i działanie większości kwasów,
duża plastyczność oraz dobre przewodnictwo elektryczne i cieplne.

Dlaczego złoto jest tak ciężkim metalem?

Jedną z najbardziej charakterystycznych właściwości złota jest jego duża gęstość. Jeden centymetr sześcienny tego metalu waży około 19,3 grama, czyli znacznie więcej niż taka sama objętość żelaza, czy ołowiu.

W przypadku złota inwestycyjnego właściwość ta ma również znaczenie przy weryfikacji autentyczności produktów. Producenci określają dokładną wagę oraz wymiary sztabek, dzięki czemu odstępstwa od przyjętych parametrów mogą wskazywać na próbę fałszerstwa.

Sam pomiar nie daje jednak całkowitej pewności. Wolfram ma gęstość zbliżoną do złota, dlatego bywa wykorzystywany do produkcji podróbek. W takich przypadkach konieczne może być przeprowadzenie dodatkowych badań, na przykład z wykorzystaniem ultradźwięków.

W jakiej temperaturze topi się złoto?

Czyste złoto przechodzi ze stanu stałego w ciekły w temperaturze około 1064 °C, natomiast jego temperatura wrzenia przekracza 2800 °C. Wartości te mają duże znaczenie w procesach rafinacji, odlewania sztabek oraz produkcji biżuterii.

Złoto jest miękkie i bardzo plastyczne

Duża gęstość nie oznacza wysokiej twardości. W skali Mohsa czyste złoto osiąga zaledwie 2,5-3 punkty, co oznacza, że stosunkowo łatwo można je zarysować lub odkształcić.

Jednocześnie metal ten należy do najbardziej kowalnych i ciągliwych pierwiastków - można z niego wykonywać niezwykle cienkie płatki oraz długie, delikatne druty. Właściwości te od wieków wykorzystywane są między innymi w złotnictwie.

Miękkość ma jednak pewne konsekwencje dla inwestorów. Sztabki i monety wykonane z niemal czystego złota wymagają odpowiedniego przechowywania, najlepiej w oryginalnych opakowaniach lub kapslach ochronnych.

Z tego powodu część monet bulionowych produkuje się ze stopów zawierających również inne metale. Przykładem jest Krugerrand, którego próba wynosi 916,7. Dodatek miedzi zwiększa odporność monety na uszkodzenia, nie zmieniając ilości zawartego w niej czystego złota, wynoszącej jedną uncję trojańską.

Jakie właściwości powinno mieć złoto inwestycyjne?

Nie każdy wyrób ze złota jest automatycznie uznawany za złoto inwestycyjne - zgodnie z polskimi przepisami dotyczącymi VAT sztabki i płytki muszą mieć próbę co najmniej 995, natomiast monety powinny spełniać dodatkowe wymagania, w tym dotyczące czystości, daty wybicia, statusu środka płatniczego oraz ceny sprzedaży. Istotne znaczenie ma również aktualny zloto kurs, który stanowi podstawę do określania wartości zawartego w nich kruszcu.

W przypadku sztabek inwestycyjnych najpopularniejszym standardem pozostaje próba 999,9. Wśród monet występują natomiast zarówno produkty o tak wysokiej czystości, jak i egzemplarze wykonane z twardszych stopów, na przykład Krugerrandy czy Amerykańskie Orły.

Co warto zapamiętać o złocie?

wysoka gęstość pomaga w identyfikacji kruszcu, ale nie gwarantuje wykrycia wszystkich podróbek,
dodawanie innych metali zwiększa twardość złota i pozwala zmieniać jego kolor,
w przypadku produktów inwestycyjnych znaczenie mają nie tylko masa i próba, lecz również pochodzenie oraz autentyczność.