Zielona chemia w produkcji substancji czynnych

• Strona główna
• Artykuły
• Zielona chemia w produkcji substancji czynnych

2026-10-22

Firmy takie jak Merck, Pfizer, Amgen i Bristol Myers Squibb rozwijają w tym celu m.in. metody wykorzystujące enzymy, prowadzenie reakcji w ciągłym przepływie oraz rozpuszczalniki o mniejszym wpływie na środowisko.

Jak informuje Pfizer, jednym z głównych kierunków zmian jest zastępowanie tradycyjnych katalizatorów metalicznych enzymami, które umożliwiają prowadzenie reakcji w łagodniejszych warunkach i z większą selektywnością. Przykładem są transaminazy i ketoreduktazy, wykorzystywane w syntezie związków o określonej budowie przestrzennej. Ich zastosowanie może ograniczyć zużycie energii i liczbę etapów oczyszczania produktu. Coraz większe znaczenie ma również prowadzenie reakcji w ciągłym przepływie, które pozwala lepiej kontrolować ich przebieg i efektywniej wykorzystywać surowce.

Producenci inwestują także w odzysk i ponowne wykorzystanie rozpuszczalników oraz katalizatorów. Istotne jest również uwzględnianie zasad zielonej chemii już na etapie wyboru drogi syntezy. Odpowiednie zaplanowanie procesu pozwala ograniczyć liczbę etapów reakcji, ilość produktów ubocznych i koszty unieszkodliwiania odpadów. Poszukiwane są ponadto surowce pochodzenia odnawialnego oraz metody umożliwiające modyfikowanie cząsteczek na późnych etapach syntezy, co może skrócić cały proces technologiczny.

Wdrażanie tych rozwiązań napotyka jednak istotne bariery. Niektóre reakcje, m.in. nitrowanie, sulfonowanie i wybrane reakcje sprzęgania, trudno zastąpić metodami bardziej przyjaznymi środowisku bez pogorszenia wydajności lub jakości produktu. Nowe technologie wymagają również nakładów na badania, aparaturę i dostosowanie istniejących instalacji. Odzysk rozpuszczalników nie zawsze jest opłacalny w produkcji małoskalowej, zwłaszcza gdy poszczególne serie różnią się składem i wymaganiami technologicznymi.

Dodatkowym wyzwaniem są wymogi dotyczące jakości i bezpieczeństwa leków. Zmiana sposobu syntezy substancji czynnej może wymagać przeprowadzenia dodatkowych badań, walidacji procesu i udokumentowania jego powtarzalności. W efekcie wdrażanie nowych rozwiązań bywa czasochłonne i kosztowne. Rozwój zielonej chemii ograniczają także niedobór specjalistycznych kompetencji oraz trudności z dostosowaniem technologii do istniejącej infrastruktury produkcyjnej.

farmacjabiotechnologia