Zarządzanie ryzykiem w dobie kryzysu energetycznego, czyli strategia energetyczna w przedsiębiorstwie chemicznym

• Strona główna
• Artykuły
• Zarządzanie ryzykiem w dobie kryzysu energetycznego, czyli strategia energetyczna w przedsiębiorstwie chemicznym

2023-01-16  / Autor: Piotr Hałoń, Robert Karczmarczyk, Deloitte Polska

Strategia jest potrzebna
Aktualnie jednym z wiodących problemów przedsiębiorstw z sektora produkcyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem branży chemicznej, jest zapobieganie skutkom kryzysu energetycznego. Z uwagi na energochłonność oraz szerokie zastosowanie gazu i węgla, branża ta już w tym roku zmaga się z problemami, które w kolejnych dwóch latach mogą się dodatkowo nasilać. Dotychczasowe ogólne narzędzia zarządzania obszarem energetyki w przedsiębiorstwie, w tych trudnych czasach, mogą okazać się niewystarczające lub mało elastyczne.

Warto sięgnąć po rozwiązania takie, jak strategia energetyczna, dzięki której przedsiębiorstwo w perspektywie krótko-, średnio- i długoterminowej zadba zarówno o bezpieczeństwo dostaw mediów energetycznych, jak i zapewni sobie optymalizację oraz dywersyfikację ich kosztów i zużycia.

Wysokość cen na rynku energii elektrycznej oraz gazu, ich dostępność w nadchodzących latach będzie kształtowana przez znaczną liczbę zróżnicowanych czynników rynkowych i regulacyjnych. Konieczność spełnienia coraz wyższych wymogów związanych z udziałem OZE w miksie energetycznym, konieczność dekarbonizacji oraz modernizacji starzejącego się sektora wytwarzania i sieci przesyłowych oraz dywersyfikacja dostaw węglowodorów mogą przyczynić się do wzrostów cen energii elektrycznej oraz gazu, a także dużej ich zmienności w krótkim okresie.

Niestabilna sytuacja na rynkach w Europie oraz prognozowane zmiany wymagają opracowania optymalnego podejścia do zarządzania kosztami i zapotrzebowaniem na media energetyczne. Ponadto, krajowy sektor energetyczny wymaga nakładów na nowe aktywa wytwórcze, spełniające najnowsze normy emisji, co będzie wiązało się z wysokimi nakładami na inwestycje. Pozyskanie środków na ten cel może spowodować wprowadzenie dodatkowych opłat, takich jak np. obowiązująca od 2021 roku opłata mocowa lub wzrost opłaty OZE.

Dodatkowo należy pamiętać, że na cenę energii elektrycznej dla odbiorcy końcowego składa się znaczna liczba elementów, które można przyporządkować do następujących kategorii:

• koszty wytworzenia energii elektrycznej zawierające m.in. koszty wykorzystanego paliwa oraz koszty uprawnień do emisji dwutlenku węgla (w przypadku źródeł emitujących CO₂ przy produkcji energii elektrycznej); 
• podatki i parapodatki mające na celu zagwarantowanie wpływów do budżetu krajowego lub kierowane na odpowiednie fundusze celowe, mające wspierać m.in. rozwój energetyki odnawialnej czy efektywności energetycznej; 
• koszty funkcjonowania przedsiębiorstw przesyłowych, dystrybucyjnych i spółek obrotu – wysokość opłat jest często zmienna w czasie oraz zależna od wpływu przyłączonego przedsiębiorstwa na parametry sieciowe (opłata jakościowa).

Bez względu na to, czy rozważany jest wariant krótko-, średnio- czy długoterminowy, realizacja strategii energetycznej w pierwszej kolejności koncentruje się na analizie specyficznej sytuacji przedsiębiorstwa chemicznego w kontekście trendów rynkowych i regulacyjnych na rynkach surowców.

Każdy zakład produkcyjny posiada indywidualną charakterystykę, do której należy dostosować koncepcję rozwiązań zarówno technologicznych, jak i biznesowych. Jest to o tyle istotne, że nie można skopiować rozwiązań 1 : 1 z przedsiębiorstwa A do przedsiębiorstwa B. W każdym przypadku najistotniejsze są indywidualne uwarunkowania, w których funkcjonuje odbiorca energii, gazu oraz pozostałych mediów energetycznych. Gdy posiadamy już scharakteryzowane potrzeby, przeanalizowane zostały ryzyka i szanse, z uwzględnieniem powyższych elementów, opracowana zostaje strategia energetyczna przedsiębiorstwa chemicznego obejmująca możliwe działania optymalizacyjne w horyzoncie krótkoterminowym oraz długoterminową strategię pozyskiwania energii elektrycznej i paliwa gazowego.

Jak powinna wyglądać dobra strategia?
Z czego w istocie składa się opracowanie strategii działań w krótkim i średnim terminie? Jest to zarówno analiza obecnie stosowanych zasad kontraktacji mediów, analiza charakterystyki zużycia energii elektrycznej i gazu oraz bieżących poziomów cenowych, jak i opracowanie rekomendacji działań optymalizujących na bazie rozwiązań dostępnych krótkoterminowo.

Zazwyczaj działania te koncentrują się na aspektach biznesowych, ponieważ rozwój czy też implementacja rozwiniętej, lecz niestosowanej dotąd w przedsiębiorstwie technologii wymaga pogłębienia analiz i opracowania szerszej koncepcji działań.

Opracowanie strategii zaopatrzenia przedsiębiorstwa chemicznego powinno uwzględniać jego specyfikę, m.in. w kontekście wielkości oraz profilu zapotrzebowania na energię czy odchyleń pomiędzy zgłoszonym zapotrzebowaniem na moc, a jej faktycznym poborem. Pozwoli to na sprecyzowanie zapotrzebowania na energię elektryczną i gaz oraz określenie warunków brzegowych strategii. Dodatkowo, analiza tego obszaru może wskazać możliwości skorzystania z mechanizmów typu Demand Side Response (DSR), na które zapotrzebowanie rośnie wraz ze wzrostem deficytu mocy w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym (KSE).

Elementem, który z jednej strony zwiększa wiedzę o gospodarce energetycznej własnego przedsiębiorstwa, a z drugiej jest źródłem niezbędnych danych jest również analiza aktualnych umów na dostawę energii elektrycznej i gazu. Obecnie obowiązujące umowy zawarte z dostawcami energii elektrycznej dla przedsiębiorstwa chemicznego, w zależności od okresu ich obowiązywania, mogą mieć wpływ na możliwość optymalizacji cen energii elektrycznej i gazu. Aby adekwatnie dopasować strategię krótkoterminowej optymalizacji cen energii elektrycznej i gazu do strategii biznesowej i krótkoterminowych planów przedsiębiorstwa, w pierwszej kolejności analizie zostanie poddana bieżąca sytuacja na rynku energii elektrycznej i gazu oraz oczekiwania rynkowe w zakresie przyszłych poziomów cen. Uwolnić tu możemy potencjał drzemiący w wykorzystywaniu kontraktów SPOT, czy też innych rynków i indeksów, na bazie których można budować portfel zakupowy przedsiębiorstwa.

Kluczowym zadaniem jest także przyjrzenie się ewentualnej sezonowości zużycia i jej wpływu na koszty kontraktacji oraz możliwość ich optymalizacji (np. zakupy energii w transzach) przez przedsiębiorstwo chemiczne. Zwieńczeniem tego etapu prac powinna być rekomendacja i opis zaktualizowanych zasad kontraktacji energii elektrycznej i gazu oraz opis możliwych do podjęcia działań w horyzoncie krótkoterminowym, związanych z optymalizacją pozostałych aspektów wpływających na koszty zakupu mediów energetycznych. Zgodnie z opisywanymi wyżej założeniami, kolejnym zadaniem do wykonania na etapie opracowywania indywidualnej strategii energetycznej dla przedsiębiorstwa chemicznego powinno być opracowanie kluczowych inicjatyw związanych z zaopatrzeniem w energię elektryczną i gaz w średnim i długim terminie.

CAŁA TREŚĆ DOSTĘPNA W "Chemia i Biznes" nr 6/2022

"Chemia i Biznes” to dwumiesięcznik biznesowo-gospodarczy, stworzony z myślą o firmach poszukujących rzetelnej, aktualnej i profesjonalnie przygotowanej informacji na temat rynku chemicznego i sektorów powiązanych.

Deloitteenergetykaprzemysł chemiczny