Wyrok TK w sprawie Zielonego Ładu a przemysł chemiczny

• Strona główna
• Artykuły
• Wyrok TK w sprawie Zielonego Ładu a przemysł chemiczny

2025-06-11  / Autor: Dominik Wójcicki

Trybunał Konstytucyjny orzekł w sprawie kształtowania przez Unię Europejską i jej organy kompetencji do wyboru przez państwo członkowskie źródła energii i ogólnej struktury zaopatrzenia kraju w energię. W swoim wyroku uznał, że unijna polityka klimatyczna jest w iektórych miejscach niezgodna z polską konstytucją i narusza zasadę suwerenności. Jakie mogą być praktyczne skutki wyroku dla branży chemicznej?

Po pierwsze w grę może wchodzić zmniejszenie presji regulacyjnej związanej z Zielonym Ładem.

Europejski Zielony Ład nakłada ambitne cele klimatyczne, takie jak redukcja emisji gazów cieplarnianych, przejście na odnawialne źródła energii oraz stosowanie unijnego systemu handlu emisjami (ETS). Wyrok Trybunału sugeruje, że Polska może nie być zobowiązana do pełnego wdrożenia tych regulacji, jeśli są one uznane za naruszające suwerenność narodową w zakresie polityki energetycznej. Dla przemysłu chemicznego, który opiera się na energochłonnych procesach (np. produkcja nawozów czy petrochemikaliów), może to oznaczać mniejsze obciążenia finansowe związane z podatkiem węglowym lub kosztami systemu ETS, w tym jego rozszerzenia (ETS-2) na mniejsze emitery.

Wyrok tworzy szanse dostępu do tańszej energii.

TK podkreśla prawo Polski do samodzielnego wyboru źródeł energii, co może oznaczać dalsze korzystanie z węgla lub gazu ziemnego zamiast odnawialnych źródeł energii narzucanych przez UE. Kontynuacja korzystania z tańszych, konwencjonalnych źródeł energii może ustabilizować koszty produkcji w sektorze chemicznym, np. przy wytwarzaniu amoniaku czy polimerów. Jednak długotrwałe poleganie na paliwach kopalnych może obniżyć konkurencyjność polskich produktów na rynkach UE, gdzie rośnie popyt na towary niskoemisyjne. Mechanizm dostosowania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (CBAM) może nałożyć dodatkowe cła na wysokoemisyjne produkty, co utrudni eksport.

Efektem wyroku TK może być również opóźnienie w transformacji na zielone technologie.

Wyrok może spowolnić inwestycje w niskoemisyjne technologie w przemyśle chemicznym. W krótkiej perspektywie pozwoli to firmom uniknąć kosztownych modernizacji, ale w dłuższej perspektywie może utrudnić dostosowanie do globalnych trendów zrównoważonego rozwoju. Brak inwestycji w zielone technologie, takie jak zielona chemia czy zrównoważone metody produkcji, może ograniczyć dostęp do unijnych funduszy na transformację ekologiczną oraz osłabić pozycję konkurencyjną polskich firm na rynkach międzynarodowych, gdzie kryteria ESG (środowiskowe, społeczne i zarządzania) zyskują na znaczeniu.

Na pewno poprzez wyrok tworzy się obszar nowych, potencjalnych konliktów prawnych i handlowych z UE.

Wyrok Trybunału może prowadzić do napięć z Komisją Europejską, która wcześniej kwestionowała zgodność polskich działań z prawem UE. Może to skutkować postępowaniami prawnymi lub ograniczeniami handlowymi. Przemysł chemiczny, eksportujący znaczną część swojej produkcji do krajów UE, może napotkać bariery handlowe, jeśli Unia nałoży sankcje lub ograniczy dostęp do rynku z powodu niezgodności z normami klimatycznymi. Ponadto niepewność prawna może odstraszyć zagranicznych inwestorów, którzy preferują rynki o stabilnych i przewidywalnych ramach regulacyjnych.

przemysł chemicznyprawoEuropejski Zielony Ładenergetyka