Wsparcie firm przez laboratoria w realizacji wymagań REACH i CLP

• Strona główna
• Artykuły
• Wsparcie firm przez laboratoria w realizacji wymagań REACH i CLP

2025-07-16  / Autor: Karolina Lipiec

Laboratoria przemysłowe odgrywają podstawową rolę w zakresie spełniania przez firmy wymagań unijnych przepisów REACH i CLP. Tym samym są integralną częścią procesu zgodności z legislacją odnoszącą się do przemysłu chemicznego. Dzięki zaawansowanym technikom analitycznym, wsparciu eksperckiemu i innowacyjnym rozwiązaniom technologicznym pomagają firmom wypełniać wymagania prawne, minimalizować ryzyko i zapewniać bezpieczeństwo w całym cyklu życia produktów chemicznych. Pomoc idąca ze strony laboratoriów przemysłowych w kontekście wypełniania wymogów REACH i CLP ma wieloraki charakter.

Przeprowadzanie badań i testów

W pierwszej kolejności laboratoria przemysłowe wykonują różnorodne badania i testy wymagane przez przepisy REACH i CLP. To w laboratoriach odbywa się identyfikacja i charakterystyka substancji chemicznej, w tym analiza składu chemicznego (np. chromatografia gazowa, spektroskopia masowa, analiza elementarna), jak też charakterystyka fizykochemiczna (temperatura topnienia, wrzenia, zapłonu; rozpuszczalność w wodzie; gęstość, lepkość, ciśnienie par; stabilność chemiczna i reakcje z innymi substancjami).

Identyfikacja substancji polega każdorazowo na ustaleniu, czym dana substancja jest. Odbywa się to na podstawie jej cech chemicznych, fizycznych i spektralnych. Charakterystyka substancji to natomiast określenie właściwości tejże substancji, które pozwalają lepiej ją opisać i zrozumieć. Jeżeli substancja jest już zidentyfikowana, można określić jej ilościowy skład.

Kolejną pracą wykonywaną w laboratoriach jest ocena toksyczności. Proces ten obejmuje szereg badań mających na celu wyszczególnienie potencjalnych zagrożeń dla zdrowia ludzi i środowiska. REACH wymaga od producentów i importerów rejestracji substancji chemicznych na rynku UE, dostarczenia danych o ich właściwościach fizykochemicznych, toksyczności i wpływie na środowisko. CLP z kolei reguluje klasyfikację i oznakowanie substancji chemicznych, aby odpowiednio informować o ich zagrożeniach.

Laboratoria chemiczne prowadzą zatem wszelkie potrzebne badania, aby zidentyfikować różne aspekty toksyczności substancji, takie jak toksyczność ostra, która obejmuje badania na zwierzętach (np. szczurach lub myszach) w celu określenia dawki śmiertelnej (LD50 – dawka, która zabija 50% populacji testowej) i alternatywne metody in vitro (np. badania na hodowlach komórkowych). Obejmuje także działanie drażniące i żrące, na które składa się ocena wpływu substancji na skórę i oczy przy użyciu modeli skórnych (np. testów EpiDerm), jak również badania in vitro.

W laboratorium prowadzi się badania nad toksycznością przewlekłą, to jest badania długoterminowe, które analizują skutki wielokrotnego narażenia, np. rakotwórczość lub wpływ na układ hormonalny. Dodatkowe typy ocenianych właściwości toksycznych to analiza wpływu danych substancji na rozrodczość i rozwój. W tym zakresie prowadzi się w laboratoriach testy dotyczące wpływu substancji na zdolności reprodukcyjne oraz rozwój potomstwa. Laboratoria prowadzą również badania nad mutagennością i genotoksycznością, które to sprawdzają potencjał substancji do wywoływania mutacji genetycznych.

Przedmiotem pracy laboratoryjnej w zakresie oceny toksyczności substancji, zgodnie z REACH i CLP, jest ponadto badanie toksyczności substancji chemicznych dla określonych narządów. Następuje tutaj identyfikacja substancji mogących wpływać na funkcje układu nerwowego, wątroby, nerek itp. Dopełnieniem tej części aktywności laboratoriów są badania nad ekotoksycznością, czyli nad wpływem substancji na organizmy wodne, glebowe i inne elementy środowiska.

Badania toksyczności prowadzone są w laboratoriach zgodnie z wytycznymi OECD oraz standardami GLP (Good Laboratory Practice). Stosuje się metody in vivo – testy na żywych organizmach; metody in vitro – badania na liniach komórkowych, organoidach lub modelach komputerowych; a także metody obliczeniowe – oceny QSAR (Quantitative Structure-Activity Relationship), które przewidują toksyczność na podstawie struktury chemicznej.

W oparciu o wyniki badań laboratoryjnych, substancja jest klasyfikowana według systemu CLP. Oznacza to, że przydzielane są odpowiednie piktogramy ostrzegawcze (np. „toksyczne", „drażniące"). Tworzone są również karty charakterystyki (SDS), które zawierają informacje o zagrożeniach, środkach ostrożności i postępowaniu w razie wypadku. Dane toksykologiczne są włączane do dokumentacji wymaganej przez REACH, takiej jak raport bezpieczeństwa chemicznego (CSR) oraz scenariusze narażenia, które opisują bezpieczne warunki stosowania substancji.

ARTYKUŁ DOSTĘPNY W "Chemia i Biznes" nr 1/2025

"Chemia i Biznes” to dwumiesięcznik biznesowo-gospodarczy, stworzony z myślą o firmach poszukujących rzetelnej, aktualnej i profesjonalnie przygotowanej informacji na temat rynku chemicznego i sektorów powiązanych.

laboratoriumprzemysł chemicznyprawoREACHCLP