Wojna w Zatoce Perskiej już wpływa na przemysł chemiczny

• Strona główna
• Artykuły
• Wojna w Zatoce Perskiej już wpływa na przemysł chemiczny

2026-03-09  / Autor: Joseph Chang, ICIS

Ogromne wolumeny chemikaliów i plastików – głównie z Arabii Saudyjskiej, Kataru, Zjednoczonych Emiratów Arabskich oraz Kuwejtu – przepływają przez Cieśninę Ormuz w kierunku Chin, pozostałej części Azji oraz Unii Europejskiej.

Jak podkreśla Harrison Jacoby, dyrektor ds. polietylenu (PE) w ICIS, około 84% bliskowschodnich mocy produkcyjnych polietylenu zależy od eksportu morskiego przez Cieśninę Ormuz (nie licząc przesyłek lądowych z wschodniej Arabii Saudyjskiej do portów zachodnich). Główny hub petrochemiczny Arabii Saudyjskiej znajduje się w Al Jubail nad Zatoką Perską, a większość kluczowych portów ZEA również leży w Zatoce Perskiej (wyjątek stanowi Fujairah nad Zatoką Omańską).

Ograniczenia w eksporcie chemikaliów i tworzyw sztucznych, a także kluczowego surowca – nafty – spowodują niedobory podaży i dalszy wzrost cen na rynkach światowych. Dodatkowym czynnikiem windowania cen chemikaliów jest drożejąca ropa naftowa.

Według danych ICIS, blisko 80% importu nafty drogą morską do Azji w 2025 r. pochodziło z Bliskiego Wschodu. Przedłużające się zakłócenia w Cieśninie Ormuz mogą zagrozić dostępności surowca dla azjatyckich krakerów.

Zdaniem senior analityk ICIS Doris He, niektóre instalacje mogą zwiększyć udział gazu płynnego (LPG) w miksie surowcowym, jednak elastyczność ta jest ograniczona. Zakłócenia w dostawach propanu z Bliskiego Wschodu podniosą koszty surowcowe dla jednostek dehydrogenacji propanu (PDH) i dodatkowo pogorszą marże na propylenie.

Dla amerykańskich producentów negatywny wpływ na popyt może przeważyć nad ewentualnymi korzyścimi z ograniczonej konkurencji ze strony Bliskiego Wschodu.

Wzrost ryzyka geopolitycznego dla cen energii prawdopodobnie przesunie uwagę na ryzyko marż, wolumenów i decyzji inwestycyjnych. Nadpodaż w sektorze petrochemicznym sugeruje, że ryzyko popytowe przewyższa potencjalne korzyści z arbitrażu marżowego.

Najważniejsze produkty eksportowe regionu to metanol, polietylen (PE), glikol etylenowy (EG) i polipropylen (PP). Iran w 2025 r. wyeksportował ponad 9 mln ton metanolu, Arabia Saudyjska blisko 4 mln ton. W krótkim terminie ceny EG w USA odczują presję wzrostową w ślad za azjatyckimi notowaniami spot oraz rosnącym popytem eksportowym po zablokowaniu Cieśniny. Eksperci rynkowi EG wskazują, że eksport z Kuwejtu i Al Jubail stał się niemożliwy, a alternatywne trasy przez Morze Czerwone niosą ryzyko ataków Huti z Jemenu.

Chiny są największym odbiorcą polietylenu, glikolu etylenowego i metanolu z Bliskiego Wschodu (przy samowystarczalności w polipropylenie), a znaczne wolumeny polietylenu i polipropylenu trafiają też do Azji Południowo-Wschodniej, UE i Indii. W 2025 r. Bliski Wschód wyeksportował ponad 12,5 mln ton polietylenu (z niemal 17 mln ton poliolefin), blisko 14 mln ton metanolu i ok. 6,5 mln ton glikolu etylenowego.

Stany Zjednoczone – jako duży eksporter polietylenu (ok. połowa produkcji) i glikolu etylenowego – mogą częściowo wypełnić lukę zwiększonymi dostawami do Europy i Azji. Z pewnością pomogą złagodzić niedobory po ewentualnych zakłóceniach z Bliskiego Wschodu i chętnie skorzystają z okazji – zwłaszcza że niedawne bardzo wysokie cła antydumpingowe Brazylii ($734,32/tona na amerykański polietylen) mocno ograniczyły wysyłki do tego kraju, który w 2025 r. był trzecim największym importerem amerykańskiego PE.

Jednocześnie podkreśla, że USA nie zdołałyby w 100% zastąpić bliskowschodniego eksportu PE, nawet przy ekstremalnym scenariuszu. Globalny rynek PE boryka się z nadpodażą i według prognoz ICIS pozostanie długi co najmniej do 2029 r. Moc produkcyjna poza Bliskim Wschodem istnieje, ale w regionach o wyższych kosztach.

W Europie ceny chemikaliów szykują się na wyraźny wzrost – producenci PE i PP przeszli z żądania podwyżek rzędu 30–50 euro/tona na marzec do ofert rzędu trzech cyfr.

Amerykańscy producenci olefin i poliolefiny na gazie łupkowym zyskają dodatkowo na relatywnym uprzywilejowaniu kosztowym w miarę drożenia ropy.

Każdy trwały wzrost ceny ropy o 5 USD/bbl przekłada się – przy innych warunkach bez zmian – na dodatkowe ok. 250 mln USD EBITDA dla LyondellBasell, 500 mln USD dla Dow i 150 mln USD dla Methanex.

Największe ryzyko dla chemikaliów płynie jednak z popytu – przedłużony okres wysokich cen ropy i gazu oraz ogólny niepokój geopolityczny uderzą w gospodarki światowe. Ajay Parmar, dyrektor ICIS ds. energii i rafinacji, zakłada kontynuację konfliktu przez marzec i nieoficjalne ograniczenia w Cieśninie Ormuz w najbliższym czasie – co mocno zaostrzy rynek ropy i produktów rafineryjnych, zwłaszcza dla kluczowych importerów azjatyckich (Chiny, Indie, Japonia, Korea Płd.).

W tym scenariuszu oczekujemy gwałtownego wzrostu Brent do ok. 90 USD/bbl w marcu, gdy rynek wyceni ryzyko zakłóceń i ograniczone fizyczne przepływy, prognozuje Parmar. Nawet w przypadku postępów pokojowych ceny mogą spaść tylko nieznacznie (do ok. 85 USD/bbl w kwietniu), z trwałą premią ryzyka w kolejnych miesiącach.

Najmocniej ucierpią Europa oraz Chiny i reszta Azji – jako główni importerzy ropy i LNG z regionu. W Europie ceny gazu ziemnego wzrosły 50% w poniedziałek po ogłoszeniu przez QatarEnergy wstrzymania produkcji LNG w Ras Laffan z powodu ataków (Katar odpowiada za blisko 1/5 światowej produkcji LNG, z czego 82% trafia do Azji, 11% do Europy).

Wpływ na gospodarkę USA będzie bardziej zróżnicowany dzięki silnemu sektorowi naftowo-gazowemu. Dopóki ropa nie przekroczy 100 USD/bbl, efekt netto może być neutralny.

Przy cenach powyżej 100 USD/bbl negatywne skutki dla konsumentów i branż energochłonnych przeważą nad korzyściami. Wyższe ceny ropy windowałyby też inflację CPI, co utrudniłoby Fed agresywne cięcia stóp procentowych – mimo że preferowany wskaźnik to core PCE (bez żywności i energii).

Tradycyjnie Fed przechodził do porządku dziennego nad szokami naftowymi, koncentrując się na wpływie na inflację bazową – ten jednak pozostaje niepewny i zależy od skali oraz trwałości wzrostu cen ropy.

polietylentworzywa sztuczneprzemysł chemicznyICIS