UE - Mercosur: co to oznacza dla branży nawozowej?

• Strona główna
• Artykuły
• UE - Mercosur: co to oznacza dla branży nawozowej?

2026-01-20

Z jednej strony umowa otwiera perspektywy wzrostu eksportu oraz większej integracji w globalnych łańcuchach dostaw. Przewiduje ona eliminację ceł na ponad 91% towarów eksportowanych z UE do Mercosuru, w tym na produkty chemiczne i nawozy. W tym segmencie stawki celne sięgały wcześniej nawet 18%. Według szacunków Komisji Europejskiej, może to przyczynić się do wzrostu eksportu sektora chemicznego o około 4,8 miliarda euro, z czego znacząca część dotyczy nawozów sztucznych. W efekcie przed polskimi producentami otwiera się dostęp do rynku liczącego ponad 270 milionów konsumentów w dynamicznie rozwijających się gospodarkach Ameryki Południowej. Jest to szczególnie korzystne dla polskich firm, ponieważ produkty chemiczne stanowią około 25% eksportu UE do krajów Mercosuru, a zniesienie barier taryfowych na nawozy powinno dodatkowo stymulować wzrost obrotów.

Ale jest i druga strona medalu, która nie jest już tak korzystna. Oto bowiem porozumienie niesie ze sobą poważne wyzwania, zwłaszcza w kontekście potencjalnego osłabienia popytu na nawozy w Europie. Wynika to z presji, jaką umowa może wywrzeć na europejskie rolnictwo. Krytycy wskazują na ryzyko zwiększonego importu tanich produktów rolnych z Mercosuru, takich jak soja, wołowina czy zboża. Taki scenariusz mógłby obniżyć ceny na rynku UE i zmniejszyć siłę nabywczą rolników. W konsekwencji mogłoby to prowadzić do ograniczenia areału upraw oraz spadku zapotrzebowania na środki produkcji rolnej, w tym nawozy. Pośrednio oznaczałoby to osłabienie rentowności polskiego sektora nawozowego.

Dodatkowo liberalizacja handlu może ułatwić import tanich nawozów oraz surowców z Ameryki Południowej. Może to pogłębić deficyt handlowy w podsektorze nawozowym i zwiększyć presję konkurencyjną na polskich producentów. Szczególnie istotne są tu różnice w standardach środowiskowych oraz kosztach produkcji. Sytuację tę dodatkowo komplikują propozycje Komisji Europejskiej dotyczące zawieszenia ceł na import nawozów, takich jak mocznik i amoniak, a także ograniczenia mechanizmu CBAM, który ma chronić rynek przed dumpingiem węglowym. Zdaniem branży, rozwiązania te przerzucają ciężar ochrony rynku na europejskich producentów, bez zapewnienia adekwatnych mechanizmów kompensacyjnych. W rezultacie mogłoby to prowadzić do dalszego spadku cen nawozów i osłabienia konkurencyjności na rynku wewnętrznym.

Choć umowa zawiera rozdziały poświęcone zrównoważonemu rozwojowi, w tym zobowiązania do przestrzegania porozumień paryskich w sprawie klimatu, a także mechanizmy ochronne, takie jak klauzule ochronne i tzw. hamulec bezpieczeństwa, ich skuteczność budzi wątpliwości.

Mechanizmy te umożliwiają tylko czasowe zawieszenie preferencyjnych ceł w przypadku nadmiernego importu, jednak ich egzekwowalność jest niepewna. Szczególne obawy dotyczą ryzyka wzrostu deforestacji oraz stosowania w rolnictwie Mercosuru substancji chemicznych zakazanych w UE. Zjawiska te mogłyby podważyć skuteczność unijnych regulacji, takich jak Europejska Regulacja dotycząca Wylesiania, a pośrednio wpłynąć również na standardy produkcji nawozów w Polsce.

Jak tłumaczy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Polska, która w listopadzie 2024 roku aktywnie sprzeciwiała się umowie i głosowała przeciwko jej przyjęciu, wynegocjowała zaostrzenie parametrów mechanizmów ochronnych. Może to częściowo złagodzić negatywne skutki dla rolnictwa, a tym samym dla przemysłu nawozowego. Ostateczny wpływ porozumienia będzie jednak zależał od procesu ratyfikacji, który może potrwać miesiące lub nawet lata, oraz od skuteczności monitorowania aspektów środowiskowych i handlowych.

nawozyMercosurprawo