Stabilność chemiczna jest podstawą jakości suplementów

• Strona główna
• Artykuły
• Stabilność chemiczna jest podstawą jakości suplementów

2026-07-28

Tradycyjne formy omega-3, takie jak oleje rybne w postaci trójglicerydów lub estrów etylowych, wymagają zwykle dodatku przeciwutleniaczy, np. tokoferoli czy palmitynianu askorbylu, oraz ścisłej kontroli warunków przechowywania. Nawet wtedy okres trwałości bywa ograniczony, a wskaźniki utlenienia, takie jak wartość nadtlenkowa (PV), wartość anizydynowa (AV) oraz ich suma wyrażona jako TOTOX - rosną z czasem. Przemysł chemiczny odpowiedział na ten problem rozwojem zaawansowanych form stałych, w których struktura molekularna samej substancji aktywnej lub jej matrycy nośnikowej zapewnia naturalną odporność na degradację oksydacyjną.

Jednym z najbardziej zaawansowanych przykładów takiego podejścia jest technologia opracowana przez firmę Evonik. W produkcie AvailOm® wolne kwasy tłuszczowe EPA i DHA łączone są z lizyną - niezbędnym aminokwasem - w procesie tworzącym stały kompleks soli. Powstały proszek zawiera około 50% EPA i DHA w postaci wolnych kwasów tłuszczowych, co plasuje go wśród najwyżej skoncentrowanych form proszkowych dostępnych na rynku. Kluczowa jest jednak nie tylko zawartość, lecz właśnie stabilność chemiczna.

Evonik podaje, że długoterminowe badania przechowywania prowadzone w warunkach 25°C i 60% wilgotności względnej wykazały, że wartość TOTOX pozostaje na wyjątkowo niskim poziomie (poniżej 5) przez okres przekraczający 48 miesięcy, a w najnowszych danych nawet do pięciu lat, bez zastosowania jakichkolwiek dodatków przeciwutleniających. W testach przyspieszonych w temperaturze 50°C wskaźniki utlenienia pozostawały bliskie zeru, podczas gdy porównywalne estry etylowe ulegały wyraźnej degradacji. Mechanizm tej ochrony wynika z utworzenia zwartej struktury krystalicznej kompleksu lizynowego, która ogranicza dostęp tlenu do wrażliwych wiązań podwójnych. Dzięki temu proszek nie tylko zachowuje pełną aktywność, ale także nie generuje nieprzyjemnych zapachów, co umożliwia tworzenie małych tabletek i kapsułek o wysokiej akceptowalności sensorycznej.

Podobne wyzwania stabilności rozwiązuje BASF poprzez zastosowanie technologii mikroenkapsulacji. Firma opracowała proszki omega-3, w których olej bogaty w EPA i DHA jest zamykany w matrycy białkowej pochodzenia mlecznego, często z dodatkiem skrobi i innych składników ściany.

Proces ten tworzy sferyczne cząstki o dobrej sypkości, które skutecznie chronią lipidowy rdzeń przed kontaktem z tlenem, światłem i wilgocią. Według danych producenta takie mikroenkapsulowane proszki zachowują stabilność przez co najmniej dwa lata w temperaturze pokojowej. Technologia pozwala na uzyskanie produktów o zawartości 10-13% EPA plus DHA, przeznaczonych zarówno do zastosowań w suplementach, jak i w żywności funkcjonalnej, napojach czy batonach.

Mikroenkapsulacja nie tylko spowalnia utlenianie, lecz także maskuje ewentualne nuty zapachowe i umożliwia kontrolowane uwalnianie substancji aktywnej w przewodzie pokarmowym. W porównaniu z wolnymi olejami forma proszkowa BASF znacząco ułatwia formulację, ograniczając ryzyko migracji tłuszczu i pogorszenia parametrów organoleptycznych gotowego produktu.

Różnica między podejściem Evonik a BASF ilustruje szersze spektrum strategii chemicznych stosowanych w przemyśle.

W pierwszym przypadku stabilność osiągana jest poprzez chemiczną modyfikację samej cząsteczki aktywnej - utworzenie soli z aminokwasem, co jednocześnie poprawia biodostępność, ponieważ wolne kwasy tłuszczowe nie wymagają hydrolizy enzymatycznej. W drugim przypadku ochrona wynika z fizycznej bariery tworzonej przez matrycę polimerową lub białkową. Oba rozwiązania pokazują, że współczesny przemysł chemiczny nie ogranicza się do dostarczania surowców, lecz projektuje kompleksowe systemy, w których stabilność jest integralną częścią struktury produktu.

Znaczenie tych technologii wykracza poza sam okres przydatności do spożycia. Stabilny chemicznie składnik pozwala producentom suplementów na tworzenie formulacji wieloskładnikowych, w których omega-3 łączone są z witaminami, minerałami, ekstraktami roślinnymi czy probiotykami. Bez odpowiedniej ochrony utlenianie jednego składnika mogłoby katalizować degradację innych. Ponadto niska zawartość produktów utlenienia ma znaczenie regulacyjne i wizerunkowe. Oto bowiem standardy organizacji takich jak GOED (Global Organization for EPA and DHA Omega-3s) coraz bardziej restrykcyjnie określają dopuszczalne poziomy PV, AV i TOTOX. Produkty o naturalnie wysokiej stabilności łatwiej spełniają te wymagania i budują zaufanie konsumentów świadomych jakości.

Warto również zauważyć, że stabilność chemiczna przekłada się na zrównoważony charakter produkcji. Dłuższy okres przechowywania bez dodatków oznacza mniejsze straty surowca, mniejszą ilość odpadów i ograniczenie konieczności stosowania substancji pomocniczych, które same mogą budzić kontrowersje wśród konsumentów poszukujących czystych etykiet.

W przypadku Evonik dodatkowy aspekt stanowi możliwość wykorzystania zarówno olejów rybnych, jak i algowych, co pozwala na tworzenie wariantów wegańskich bez utraty parametrów stabilności. BASF z kolei, dzięki mikroenkapsulacji, umożliwia wprowadzanie omega-3 do matryc spożywczych, gdzie warunki przetwarzania (temperatura, wilgotność) byłyby zbyt agresywne dla tradycyjnych olejów.

Evonikbadania i rozwójkwasysuplementyBASF