Rynek amoniaku gotowy na wielką transformację

• Strona główna
• Artykuły
• Rynek amoniaku gotowy na wielką transformację

2026-04-20

Globalna produkcja amoniaku wynosi obecnie 180–185 mln ton rocznie. W Unii Europejskiej działa 32 fabryki o mocy 17,8 mln ton/rok, a w Polsce – 2,8 mln ton/rok. Substancja ta jest już dziś przedmiotem intensywnego handlu międzynarodowego (ok. 20% wolumenu globalnego) i odpowiada za 1–1,5% światowych emisji CO₂. Dzięki właściwościom fizycznym – znacznie wyższej gęstości niż wodór – amoniak jest o wiele łatwiejszy i tańszy w transporcie morskim, kolejowym i rurociągowym.

W swoim raporcie „Rynek amoniaku i jego wyzwania wobec transformacji energetycznej”, Naumann podkreśla, że w latach 2020–2023 boom na rynku wodoru uruchomił prawdziwą lawinę projektów niskoemisyjnego amoniaku. W grudniu 2022 r. było ich 103, a w lutym 2026 r. już 500 projektów (w tym 608 faz rozbudowy) o łącznej zapowiadanej mocy 404 mln ton. Rośnie też infrastruktura: flota gazowców zdolnych do przewozu amoniaku, terminale w Europie Zachodniej (m.in. Rotterdam – 18,1 mln ton przepustowości) oraz Azji Wschodniej (Japonia i Korea Południowa planują import nawet 30 mln ton rocznie do 2050 r.).

W Polsce zielony amoniak będzie docierał głównie do terminalu w Policach, a stamtąd koleją do zakładów Grupy Azoty w Puławach, Kędzierzynie, Tarnowie i Siarkopolu. Infrastruktura kolejowa jest już modernizowana, a w przyszłości możliwe jest budowanie dedykowanych rurociągów.

Istotna część raportu koncentruje się na barierach rynkowych. Dziś rynek wodoru odnawialnego i jego pochodnych (w tym amoniaku) to przede wszystkim projekty lokalne i brak płynności. Producenci potrzebują pewności długoterminowego offtake’u i stabilnej ceny, a odbiorcy – konkurencyjnej ceny zielonych molekuł.

Raport przedstawia pięć typów mechanizmów wsparcia i wskazuje najskuteczniejsze rozwiązanie dla Polski: aukcję dwustronną z publicznym animatorem rynku. W tym modelu:

• Publiczny pośrednik (np. regulator energetyczny lub specjalna instytucja) zawiera długoterminowe kontrakty podażowe (10–15 lat) z producentami zielonego wodoru/amoniaku po stałej cenie.
• Jednocześnie organizuje krótkoterminowe aukcje popytowe (co 1–2 lata) dla odbiorców końcowych z sektorów hard-to-abate (nawozy, stal).
• Na początku budżet państwa pokrywa różnicę między ceną produkcyjną a gotowością zapłaty odbiorców.
• Wraz ze wzrostem cen CO₂ i wycofywaniem darmowych uprawnień CBAM (do 2034 r. pełne wycofanie) różnica znika, a później publiczny pośrednik zaczyna zarabiaćna aukcjach – generując dochód dla Skarbu Państwa.

Taki mechanizm spełnia cztery strategiczne cele: zapewnia bankowalność projektów, minimalizuje komplikacje dla rynku, umożliwia realną dekarbonizację przemysłu i gwarantuje efektywne wykorzystanie środków publicznych (z możliwością zwrotu do budżetu).

Rzeczywista dekarbonizacja i bankowalność projektów będą możliwe tylko przy wykorzystaniu inteligentnych mechanizmów wsparcia. Aukcja dwustronna z publicznym animatorem rynku to rozwiązanie, które już działa w sektorze energetyki i może stać się polskim modelem dla zielonego wodoru i amoniaku.

Analiza pokazuje, że bez szybkiego uruchomienia takiego instrumentu przed 2030 r. Polska i Europa Środkowo-Wschodnia ryzykują pozostanie w tyle w wyścigu o zieloną chemię i energetykę. Z drugiej strony – przy odpowiednim wsparciu – amoniak może stać się nie tylko surowcem, ale prawdziwym wektorem transformacji energetycznej regionu.

amoniakenergetyka