W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Mogą Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce prywatności Cookies"

Rozumiem i zgadzam się

Rośliny w kosmetykach – arnika górska (Arnica montana L.)

2025-09-03 / Autor: Agnieszka Krajewska, Politechnika Łódzka, Technologia Kosmetyków, Studia podyplomowe Projektowanie, analiza i legislacja kosmetyków

Arnika górska to jedno z najpopularniejszych ziół o znaczeniu kosmetycznym i farmaceutycznym. Roślina ta charakteryzuje się zawartością licznych składników biologicznie aktywnych, dlatego znajduje zastosowanie w kosmetykach pielęgnacyjnych, jak również maściach leczniczych. Jest wprowadzana do preparatów w postaci ekstraktów rozpuszczalnikami takimi, jak woda, etanol czy gliceryna, bądź w formie coraz bardziej cieszących się popularnością mieszanin otrzymywanych metodą ekstrakcji ditlenkiem węgla w warunkach nadkrytycznych. Ogromne zainteresowanie leczniczymi właściwościami arniki górskiej niemal doprowadziło do wyginięcia tego gatunku. Dlatego też w Polsce roślina ta jest pod ochroną, natomiast surowce dla przemysłu kosmetycznego i farmacji pochodzą z kontrolowanych plantacji.

Rośliny z gatunku arnika (Arnica spp.) to byliny z rodziny Astrowatych (Astraceae). Występują głównie na terenach górskich, szczególnie na łąkach Środkowej Europy. Można je spotkać w Alpach, Pirenejach, na Bałkanach, w Skandynawii i krajach bałtyckich. W Polsce są to rośliny chronione, naturalnie występujące w Sudetach i Karpatach.

W lecznictwie i w przemyśle kosmetycznym wykorzystywane są dwa gatunki tej rośliny: arnika górska (Arnica montana L.), zwana inaczej kupalnikiem górskim, oraz rzadziej stosowana arnika łąkowa (Arnica chamissonis Less). A. montana to roślina osiągająca wysokość 60 cm. Koszyczki kwiatowe tej byliny są duże, osiągające średnicę do 6-8 cm. Zabarwienie kwiatów jest złocistożółte. Owocem tej rośliny jest niełupka z puchem kielichowym.

Historia

Kwiaty arniki górskiej od setek lat są dobrze znane w lecznictwie. Pierwsze informacje o wykorzystaniu tej rośliny jako remedium na różne dolegliwości przypuszczalnie pochodzą z XII w. Wzmianki dotyczą przede wszystkim medycyny ludowej. Roślina stosowana była wtedy w leczeniu krwotoków, tępych urazów i stanów zapalnych skóry. Jednak oficjalnie do lecznictwa została wprowadzona dopiero w XVIII w. Cieszyła się ogromną popularnością. Arnika górska stosowana była zarówno wewnętrznie, głównie w leczeniu płuc i układu sercowo-naczyniowego, jak i zewnętrznie, w obrzękach i podskórnych wylewach o różnym charakterze, powstałych m.in. wskutek uderzenia, skręcenia lub zwichnięcia stawu. Ogromna popularność arniki górskiej w XVIII i XIX w. spowodowała wytrzebienie tego surowca z naturalnych zasobów i przyczyniła się do obecnego statusu arniki górskiej, jako rośliny chronionej narażonej na wyginięcie.

Substancje aktywne

Do najistotniejszych substancji aktywnych odgrywających kluczową rolę w aktywności leczniczej arniki górskiej należą laktony seskwiterpenowe, tzw. arnikolidy. Najważniejszym przedstawicielem tej grupy jest helenalina, jej estry i inne pochodne. Zawartość składników w suszonych kwiatach wynosi zwykle 0,2-1,0%. Laktony seskwiterpenowe są odpowiedzialne za aktywność przeciwzapalną tej rośliny, ponadto wykazują aktywność przeciwbólową oraz przeciwbakteryjną, przyspieszają gojenie krwiaków i ran. Helenalina niestety jest silnym alergenem kontaktowym i może wywoływać ostre reakcje alergiczne.

Poprzednia strona 1 2 Następna strona