Recykling ma być filarem europejskiej dekarbonizacji

• Strona główna
• Artykuły
• Recykling ma być filarem europejskiej dekarbonizacji

2026-04-22

W swoim stanowisku Recycling Europe przedstawia konkretne rekomendacje, które mają uczynić recykling i cyrkularność strukturalnym filarem Aktu. Dzięki temu europejska baza przemysłowa będzie mogła szybciej się dekarbonizować, zmniejszyć zależność od surowców z krajów trzecich oraz wzmocnić konkurencyjność kluczowych sektorów gospodarki.

Podstawowy punkt apelu Recycling Europe to wniosek o uznanie recyklingu za sektor strategiczny w IAA.

Recykling przynosi natychmiastowe i znaczące oszczędności emisji CO₂ oraz zmniejsza zależność Europy od importu surowców pierwotnych. Przykładowo, zastąpienie rudy żelaza stalą z recyklingu pozwala zaoszczędzić około 1,67 tony CO₂ na tonę produkowanej stali oraz 72%  energii potrzebnej do produkcji pierwotnej. W przypadku szkła każda tona stłuczki szklanej oszczędza około 1,2 tony dziewiczych surowców (piasek, dolomit, soda, wapień), eliminuje zużycie 2 milionów BTU (586 kWh) gazu ziemnego i redukuje emisje CO₂ nawet o 318 kg.

Mimo to IAA nie wymienia recyklingu jako sektora strategicznego, w efekcie czego projekty recyklingowe nie mogą korzystać z przyspieszonych procedur administracyjnych. Tymczasem uproszczenie biurokracji, cyfryzacja procesów i bardziej efektywne systemy wydawania pozwoleń są niezbędne do szybkiego zwiększenia zdolności recyklingowych w UE.

Pominięcie recyklingu i projektów gospodarki obiegu zamkniętego jest szczególnie zaskakujące w kontekście własnych zobowiązań politycznych UE. Cel Circular Material Use Rate (CMUR) zawarty w Clean Industrial Deal zakłada osiągnięcie 24% udziału materiałów cyrkularnych w gospodarce do 2030 r. Realizacja tego celu wymaga dynamicznego rozwoju zdolności recyklingowych, podczas gdy obecna propozycja faworyzuje wybrane sektory, pomijając przemysł, który dostarcza im niskoemisyjnych, recyklingowanych materiałów.

Co proponuje Recycling Europe:

• Włączenie recyklingu i projektów gospodarki obiegu zamkniętego do listy sektorów strategicznych w obszarach przyspieszenia produkcji przemysłowej (Załącznik I) oraz do definicji „projektu produkcji przemysłowej”.
• Dodanie kodu NACE E 38.21 (odzysk materiałów) do listy sektorów strategicznych (Załącznik I).
• Zapewnienie, by projekty cyrkularne korzystały z uproszczonych i przyspieszonych procedur wydawania pozwoleń (Rozdział V).

Drugi postulat organizacji to lepsze powiązanie wymogów niskoemisyjności z celami cyrkularności

- Recycling Europe z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie wymogów niskoemisyjności w zamówieniach publicznych oraz innych formach interwencji publicznej dla stali, aluminium i betonu. Obowiązkowe kryteria zrównoważoności w przetargach to potężne narzędzie stymulowania popytu na materiały niskoemisyjne i wzmocnienia europejskiego przemysłu recyklingowego. Ponieważ roboty publiczne stanowią jedną trzecią wszystkich prac budowlanych, te regulacje mogą stać się istotną dźwignią dekarbonizacji sektora. Niestety, w propozycji pozostają poważne luki. Ambicja jest ograniczona – obejmuje jedynie ułamek betonu, zapraw, aluminium i stali wykorzystywanych w UE. Ponadto akt nie uwzględnia roli recyklingowanego plastiku ani płaskiego szkła. Chociaż produkcja szkła i tworzyw sztucznych uznana jest za sektor strategiczny, nie wprowadzono żadnych wymogów dotyczących niskoemisyjności ani unijnego pochodzenia. W sytuacji, gdy sektor recyklingu plastików znajduje się pod ogromną presją, takie wymagania mogłyby stanowić realne wsparcie. Pozytywne przykłady pochodzą m.in. z Flandrii (Belgia), gdzie cele w zakresie zawartości recyklingowanego plastiku w zamówieniach publicznych już przynoszą efekty - czytamy w oświadczeniu Recycling Europe.

Pozytywnym elementem, w ocenie organizacji, jest uznanie potrzeby większego wykorzystania materiałów z recyklingu we wszystkich ścieżkach produkcyjnych. Kluczowe jest, aby ten aspekt był systematycznie uwzględniany przy projektowaniu wymogów i etykiet niskoemisyjności – zarówno w samym IAA, jak i w powiązanych aktach sektorowych.

Ogólne zasady powinny opierać się na solidnych, obiektywnych metodologiach oceny cyklu życia (LCA), takich jak Environmental Product Declarations (EPD) czy metodyka śladu środowiskowego produktu (PEF), skupiając się na etapie produkcji (cradle-to-gate). Systematyczne stosowanie EPD w zamówieniach publicznych na budowę i infrastrukturę przez instytucje publiczne jest kluczowym mechanizmem tworzenia wiodących rynków dla produktów niskoemisyjnych.

Co proponuje Recycling Europe:

• Ustanowienie ambitnych celów niskoemisyjności dla stali, aluminium, betonu, tworzyw sztucznych i płaskiego szkła w zamówieniach publicznych, w pełni nagradzających cyrkularność i wykorzystanie materiałów z recyklingu. Cele te powinny uzupełniać (nie zastępować) wymagania dotyczące zawartości recyklingu z aktów sektorowych (ESPR, ELV.R, PPWR itp.), które należy chronić i rozwijać.
• Podniesienie celu niskoemisyjnego dla betonu w zamówieniach publicznych z 5%do 30%, w tym minimum 15% z recyklingu.
• Podniesienie celu dla stali w budownictwie i infrastrukturze z 25%do 90% (wiele produktów budowlanych już dziś zawiera ponad 90% stali z recyklingu, dlatego cyrkularność musi być odpowiednio nagradzana).
• Podniesienie celu dla stali w pojazdach do celów cywilnych z 25% do 35%, co uzupełni wymagania recyklingowe z rozporządzenia ELV.
• Rozszerzenie zakresu materiałów objętych wymogami niskoemisyjności o tworzywa sztuczne i płaskie szkło (Załącznik II).
• Wprowadzenie 15% celu zawartości recyklingu dla płaskiego szkła w zamówieniach publicznych.

Organizacja będąca głosem europejskiego przemysłu recyklingopwego domaga się ponadto wprowadzenia kryteriów „Made in Europe” w zamówieniach publicznych i innych formach interwencji państwa.

- Skuteczność tych kryteriów będzie jednak zależała od solidnych zabezpieczeń. Istnieje ryzyko, że treści z krajów objętych umowami o wolnym handlu (FTA) lub porozumieniem w sprawie zamówień rządowych (GPA) będą kwalifikowane jako pochodzenie unijne, osłabiając zamierzony efekt. Konieczne jest zatem wprowadzenie obowiązków śledzenia łańcucha dostaw, które pozwolą udowodnić pochodzenie materiałów recyklingowanych i zapewnić ich prawidłowe oznakowanie - przekonuje Recycling Europe.

Organizacja podkreśla, że tylko pełne uwzględnienie roli recyklingu pozwoli Industrial Accelerator Act rzeczywiście przyspieszyć transformację przemysłu w kierunku konkurencyjnej, odpornej i niskoemisyjnej Europy.

recyklingRecycling Europeprawodekarbonizacja