Recepturowanie produktów kosmetycznych i chemii gospodarczej

• Strona główna
• Artykuły
• Recepturowanie produktów kosmetycznych i chemii gospodarczej

2026-04-01  / Autor: Beata W. Domagalska; BeWuDe - Szkolenia i Recepturowanie; bwd@bewude.com.pl; www.bewude.com.pl

Kolejną istotną kwestią jest przeznaczenie (obszar stosowania) produktu. W przypadku PK, zależnie od przeznaczenia (do twarzy, ciała, włosów, czy jamy ustnej), należy zastosować inne surowce aktywne, wybrać inną formę, sposób aplikacji oraz często ograniczyć stężenie, np. konserwantów. Selekcja jest również wymagana, gdy produkt ma być stosowany u niemowląt lub na skórze problematycznej, takiej jak cera wrażliwa z trądzikiem różowatym, gdzie kluczowe jest dobranie delikatnej formy i surowców łagodzących stan zapalny oraz utrzymanie pH bliskiego naturalnemu pH skóry. Podobnie z WCG. Przy projektowaniu żelu do prania istotne jest, czy produkt ma być przeznaczony do prania ręcznego czy maszynowego, czy będzie stosowany w gospodarstwach domowych, czy w pralniach przemysłowych.

Informacja o rodzaju opakowania jest niezbędna już na wczesnym etapie pracy, ponieważ determinuje ona konkretną reologię, a co za tym idzie skład produktu. Inaczej projektuje się krem pobierany ze słoika (wymagana duża lepkość i większa odporność na zanieczyszczenia mikrobiologiczne), a inaczej do opakowania airless (oczekiwana mniejsza lepkość lub forma rozrzedzana ścinaniem). Inaczej projektuje się skład proszku do mycia naczyń w zmywarce, a inaczej granulki myjące do ekspresu do kawy. Zmiana opakowania w trakcie prac często wymusza ponowną optymalizację składu, co jest szczególnie pracochłonne przy nietypowych rozwiązaniach. Równie istotne jest ustalenie oczekiwanej ceny masy oraz planowanej wielkości produkcji, ponieważ cena surowców jest silnie skorelowana z zamawianą ilością. W przypadku produkcji zleconej, zwłaszcza małotonażowej, zaleca się częściowe oparcie receptury na surowcach (szczególnie bazowych czy emulgatorach), które wytwórca już wykorzystuje w swojej bieżącej produkcji, co optymalizuje koszty.

Surowce i forma produktu

Forma produktu (PK: krem, serum, sztyft; WCG: proszek, tabletki, żel, pasta) jest kluczowa dla doboru surowców i planowanego opakowania, gdyż determinuje oczekiwaną konsystencję oraz właściwości reologiczne produktu. Określenie formy prowadzi do ustalenia formy fizykochemicznej, która może być jednofazowa (homogeniczna), jak w przypadku roztworu (PK: tonik, płyn micelarny; WCG: płyn do mycia powierzchni), lub wielofazowa (heterofazowa), najczęściej jako emulsja (PK: kremy i balsamy; WCG: mleczko czyszczące, emulsje do mebli) lub zawiesina. Emulsje dają największą swobodę w doborze surowców, gdyż łączą składniki zarówno rozpuszczalne w wodzie (hydrofilowe), jak i hydrofobowe. W przypadku PK decyzja o wyborze formy może być również podyktowana oczekiwaną efektywnością działania, związaną z przenikaniem substancji aktywnych przez barierę naskórkową. Po ustaleniu formy, formulator przechodzi do określenia składu jakościowego, czyli doboru surowców. W przypadku PK należy dobrać bazowy rozpuszczalnik, humektanty, substancje nawilżające naskórek, emolienty, emulgatory (jeśli to emulsja), zagęstniki, substancje aktywne oraz system konserwujący i substancje pomocnicze (barwniki, pigmenty). Podczas doboru surowców do PK należy szczególnie zwracać uwagę na pięć grup surowców, których użycie reguluje rozporządzenie UE. Są to substancje zakazane w produktach kosmetycznych (Załącznik II); substancje, które mogą być zawarte w produktach kosmetycznych wyłącznie z zastrzeżeniem określonych ograniczeń (Załącznik III); barwniki dopuszczone w produktach kosmetycznych (Załącznik IV); substancje konserwujące dozwolone w produktach kosmetycznych (Załącznik V); substancje promieniochronne dozwolone w produktach kosmetycznych (Załącznik VI). W przypadku WCG również zaczyna się od doboru bazowego rozpuszczalnika (jeśli układ ma być roztworem lub emulsją), a następnie, w zależności od rodzaju produktu, dodaje się bazowe surfaktanty, zagęstniki oraz substancje pomocnicze (np. sekwestranty, hydrotropy, enzymy, antystatyki, regulatory piany, konserwanty, rozjaśniacze optyczne, wybielacze, środki ograniczające redepozycję brudu, ścierniwa, kompozycje zapachowe, barwniki, regulatory pH. Dobór surowców zawsze wynika z oczekiwanej efektywności i wybranej formy.

ARTYKUŁ DOSTĘPNY W "Kosmetyki i Detergenty" nr 1/2026

"Kosmetyki i Detergenty" to kwartalnik biznesowo-informacyjny z zakresu przemysłu kosmetycznego i środków czystości.

chemia gospodarczadetergentyprzemysł kosmetycznykosmetykirecepturowaniesurowce