Przemysł tworzyw sztucznych w Europie w głębokiej recesji. Kluczowi gracze przedstawiają pilne rekomendacje strategiczne

• Strona główna
• Artykuły
• Przemysł tworzyw sztucznych w Europie w głębokiej recesji. Kluczowi gracze przedstawiają pilne rekomendacje strategiczne

2026-04-08

Produkcja tworzyw sztucznych w Europie systematycznie spada. Jednocześnie mamy najwolniejszy od lat wzrost mocy przerobowych w recyklingu oraz falę zamykania zakładów.

W odpowiedzi ponad 30 kluczowych organizacji i przedsiębiorstw z całego łańcucha wartości – od operatorów gospodarki odpadami, przez recyklerów, producentów surowców, aż po przetwórców tworzyw – przygotowało wspólny pakiet strategicznych rekomendacji. Ich celem jest odbudowa konkurencyjności przemysłu, zwiększenie odporności łańcuchów dostaw oraz stworzenie prawdziwie zrównoważonej, cyrkularnej i innowacyjnej gospodarki tworzyw sztucznych w Europie.

Główne rekomendacje:

1. Przywrócić uczciwą konkurencję – promować europejskie cyrkularne tworzywa już teraz

Bez zdecydowanego wsparcia dla wysokiej jakości tworzyw produkowanych w UE transformacja w kierunku gospodarki obiegu zamkniętego nie powiedzie się. Autorzy postulują wprowadzenie mechanizmów lustrzanych wobec importu recyklingowanych polimerów i wyrobów plastikowych (gotowych i półproduktów), które wyrównają szanse europejskich producentów.

Konieczne są także: znaczące zachęty inwestycyjne w infrastrukturę zbierania i sortowania odpadów; rozwój recyklingu poprzez zielony VAT i bonusy w systemie rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP), ujednolicone kryteria projektowania pod recykling; preferencje w zamówieniach publicznych dla recyklatów pochodzących z UE; ograniczenie spalania i składowania odpadów plastikowych, które są wyłączane z obiegu zamkniętego.

2. Obniżyć koszty energii – umożliwić cyrkularnym tworzywom konkurencję na świecie

Recykling, masterbatching, compounding i przetwórstwo tworzyw powinny zostać objęte wsparciem przewidzianym dla energochłonnych gałęzi przemysłu. Przemysł tworzywowy musi mieć dostęp do konkurencyjnych cen energii, ulg podatkowych oraz funduszy opartych na oszczędności CO₂ i efektywności zasobowej.

Autorzy apelują o pilne wprowadzenie pomocy publicznej, w tym pomocy operacyjnej, z priorytetem dla MŚP i istniejących zakładów. Dochody z systemu EU ETS oraz Plastic Own Resource powinny być reinwestowane w specjalny fundusz w ramach Funduszu Konkurencyjności, przeznaczony na wsparcie cyrkularności sektora tworzyw sztucznych, w tym gospodarki odpadami.

3. Zamknąć luki w weryfikacji i egzekwowaniu przepisów

Skuteczne egzekwowanie prawa wymaga dobrze wyposażonych i obsadzonych służb, w tym służb celnych, ujednoliconych zasad oraz ciągłego monitoringu rynku. Postulowane rozwiązania to m.in.: osobne kody celne dla tworzyw na bazie paliw kopalnych i wszystkich surowców niekopalnych (biopochodnych, recyklingowanych, z wychwyconego CO₂); ujednolicona unijna rama weryfikacji i certyfikacji stron trzecich; równe stosowanie przepisów REACH, wymagań dla materiałów kontaktujących się z żywnością oraz weryfikacji deklaracji zawartości recyklatu – również wobec importu.

Kluczem ma być wdrożenie cyfrowych narzędzi śledzenia i wzmocniona współpraca z branżą.

4. Zakończyć fragmentację – konsekwentnie wdrażać i egzekwować prawo UE

Konieczna jest jednolita implementacja i egzekucja unijnego prawa we wszystkich krajach członkowskich. Wymaga to m.in. surowego egzekwowania celów dotyczących zawartości recyklatu, jasnych kar, ujednoliconych audytów zgodności oraz unijnych kryteriów End-of-Waste.

W obszarze materiałów kontaktujących się z żywnością Komisja Europejska powinna znacznie zwiększyć zasoby, przyspieszyć zatwierdzanie nowoczesnych technologii recyklingu i uzupełnić unijny rejestr, aby zapewnić wystarczającą podaż bezpiecznych recyklingowanych tworzyw.

5. Przełamać impas – przyspieszyć innowacje i inwestycje prywatne

Rozwój gospodarki obiegu zamkniętego na dużą skalę wymaga ukierunkowanego wsparcia dla przełomowych technologii przy jednoczesnym utrzymaniu istniejących mocy produkcyjnych. Priorytetem powinno być usprawnienie systemów zbierania odpadów, skalowanie technologii sortowania i separacji oraz wsparcie wszystkich rodzajów recyklingu, z naciskiem na najbardziej zrównoważone rozwiązania.

UE musi wzmocnić koordynację, ujednolicić przepisy dotyczące recyklingu i substancji niebezpiecznych oraz wyjaśnić zasady zarządzania na poziomie państw członkowskich, aby odblokować prywatne inwestycje.

6. Wzmocnić system EPR – stworzyć sprawiedliwy rynek cyrkularny

Konieczna jest większa harmonizacja unijnych zasad rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP), definicji oraz opłat ekomodulowanych. System ROP powinien eliminować zawodności rynku, nagradzać projektowanie pod recykling i wykorzystanie recyklatu poprzez neutralne materiałowo i bardziej ujednolicone kryteria.

W zarządzaniu strategicznym ROP cały łańcuch wartości powinien mieć reprezentację (np. poprzez radę doradczą), a operacyjne zarządzanie organizacjami odpowiedzialnymi (PRO) musi pozostać niezależne. Należy zapobiegać konkurencji opłat, która prowadzi jedynie do minimalnego poziomu zgodności.

Przedstawione rekomendacje stanowią wspólny głos branży i mają być podstawą do pilnej debaty oraz konkretnych działań legislacyjnych i politycznych na poziomie unijnym. Ich realizacja ma decydujące znaczenie dla utrzymania europejskiego przemysłu tworzyw sztucznych jako innowacyjnego i konkurencyjnego sektora, zdolnego do realizacji celów gospodarki obiegu zamkniętego.

tworzywa sztucznerecykling