Programu INNOCHEM już nie ma, ale powstała jego ocena

• Strona główna
• Artykuły
• Programu INNOCHEM już nie ma, ale powstała jego ocena

2020-01-23

INNOCHEM w momencie swego powstania był awizowany jako przedsięwzięcie obliczane na wiele lat, które miało przyczynić się do jakościowej zmiany polskiego przemysłu chemicznego i wzrostu jego innowacyjności. Studium wykonalności dla programu przyjęto w NCBiR w grudniu 2014 r., a pozytywnie zaopiniowano w połowie 2015 r. Program wystartował z początkiem 2016 r., a jego inicjatorem, we współpracy z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju, była Polska Izba Przemysłu Chemicznego. Finansowanie pochodziło z Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój (PO IR), a całość nadzorował NCBR. Z końcem 2018 r. NCBR zamknął program. Z trzech planowanych edycji odbyły się dwie. Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii wskazało inne sposoby pozyskiwania pieniędzy na badania i rozwój.

Teraz prezentujemy podstawowe wnioski z raportu zleconego przez NCBiR. Centrum poddało ocenie funkcjonowanie poszczególnych programów wsparcia dla różnych sektorów przemysłu.

Ocena stosowności wsparcia w przypadku programu sektorowego INNOCHEM dokonana została na podstawie kryteriów użyteczności, trwałości, skuteczności i efektywności.

Kryterium użyteczności określa adekwatność programu do potrzeb sektora. Program sektorowy INNOCHEM wykazał bardzo wysoką użyteczność dla przedsiębiorstw sektora chemicznego. Ograniczone zaplecze surowcowe oraz narastająca konkurencja rynków wschodzących wymuszają bowiem na polskich przedsiębiorstwach nie tylko modernizację linii produkcyjnych, ale również optymalizację procesów produkcji i schodzenie w głąb łańcucha wartości. Dzięki INNOCHEMOWI, od roku 2015 środki inwestycyjne przedsiębiorstw zostały uwolnione i, dzięki dodatkowemu wsparciu, mogły być lokowane w prace badawczo – rozwojowe.

Kryterium trwałości dotyczy długofalowych skutków wsparcia przedsiębiorstw poprzez częściowe sfinansowanie ich projektów. Inwestycje w B+R realizowane w ramach programu INNOCHEM mają charakter kontynuacji inwestycji infrastrukturalnych poczynionych przez duże firmy sektora chemicznego. Wspólnie osiągają efekt synergii w przechodzeniu od produkcji wyrobów prostych do wysokoprzetworzonych. Gwarantują powstanie nowych produktów wysokomarżowych i bazy do ich produkcji, co właśnie stanowi trwały efekt programu.

Kryterium skuteczności określa charakter agendy oraz możliwości przyciągnięcia uczestników w razie kontynuacji programu, czyli dalszą przewidywaną skuteczność formuły bottom-up. Zarówno realizacja jak i efekty podejścia bottom-up okazały się być skuteczne. W obydwu edycjach programu INNOCHEM zainteresowanie konkursem było bardzo duże, a wartość dofinansowania złożonych wniosków przekroczyła zakładaną alokację. Agenda prawidłowo definiowała potrzeby sektora i wyzwania przed nim stojące.

Kryterium efektywności określa natomiast stopień poniesionych nakładów do uzyskanych efektów wsparcia oraz ocenę efektu deadweight. Autorzy badania dla NCBiR zauważyli, że duże firmy sektora chemicznego posiadają ogromne środki inwestycyjne i własne centra badawcze. Z tego powodu liczne prace modernizacyjne i badawczo-rozwojowe, w tym te z zakresu pozyskiwania i magazynowania surowców, prowadzą za pomocą środków własnych. Program sektorowy INNOCHEM znacząco ułatwił im i przyspieszył prowadzenie badań, pozwalając tym dużym przedsiębiorstwom skoncentrować się na modernizacji swojej bazy produkcyjnej. Program nie był jednak niezbędny do realizacji planowanych prac.

Zauważono ponadto, że to w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw finansowanie zewnętrzne jest niezbędne do podjęcia prac B+R, które są niezwykle kosztowne. Efektywność wsparcia w programie INNOCHEM była jednak niska w zakresie modernizacji procesów produkcyjnych, z zakresu których wnioski zostały w większości odrzucone.

przemysł chemicznybadania i rozwójINNOCHEMNCBR