W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Mogą Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce prywatności Cookies"

Rozumiem i zgadzam się

Proces starzenia się skóry – przegląd stanu wiedzy

2022-11-16 / Autor: Małgorzata Waligórska, Akademia Nauk Stosowanych w Koninie

Skóra odgrywa główną rolę w termoregulacji, utrzymaniu równowagi elektrolitowej i płynowej i stanowi barierę przed szkodliwymi czynnikami środowiskowymi i patogenami. W skórze znajduje się sieć łącząca nerwy skórne z lokalnym układem neuroendokrynnym i odpornościowym. Mózg bezpośrednio lub pośrednio reguluje funkcje skóry. Komunikacja nerwowo-skórna obejmuje nerwy doprowadzające i odprowadzające, które uwalniają mediatory działające na odpowiadające im receptory wyrażane na komórkach skóry. Skóra jest również miejscem syntezy, przetwarzania i metabolizmu szerokiej gamy białek strukturalnych, glikanów, lipidów i cząsteczek sygnałowych. Skóra ludzka wytwarza wiele hormonów, neuropeptydów i neuroprzekaźników.

Budowa skóry

Skóra człowieka zbudowana jest z trzech warstw: naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej. Naskórek jest najbardziej zewnętrzną warstwą skóry i składa się z pięciu kolejno występujących po sobie warstw: podstawnej, kolczystej, ziarnistej, jasnej i rogowej. Warstwa podstawna utworzona jest z keratynocytów – komórek, które podlegają stałemu procesowi proliferacji i różnicowania. Poza tym w jej obrębie znajdują się melanocyty, wytwarzające melaninę, komórki Langerhansa, zapewniające ochronę immunologiczną, a także komórki Merkla o właściwościach czuciowych i neurogennych. Komórki warstwy podstawnej ściśle przylegają do siebie i mają połączenie z komórkami warstwy kolczystej za pomocą uwypukleń błony komórkowej zwanych desmosomami. Keratynocyty migrują z warstwy podstawnej ku górze, ulegając stopniowej keratynizacji, podczas której komórki tracą jądro i przekształcają się w korneocyty, które osadzone w macierzy z blaszek lipidowych tworzą warstwę rogową ulegającą ciągłemu procesowi złuszczania. Warstwa rogowa zawiera białka keratynowe, które wiążą wodę i nadają jej elastyczność. Płaszcz lipidowy na powierzchni warstwy rogowej reguluje wraz z keratyną procesy wchłaniania i przenikania do skóry substancji rozpuszczalnych w wodzie i tłuszczach. Komórki z warstwy podstawnej naskórka ustawione równolegle do błony podstawnej i przyłączone do niej hemidesmosomami, biorą udział w wytworzeniu połączenia skórno-naskórkowego o charakterystycznym falistym przebiegu nazywanego także błoną podstawną.

W skórze właściwej znajdują się zakończenia nerwów, sieć naczyń krwionośnych oraz przydatki, takie jak gruczoły łojowe, potowe, nerwy czuciowe i mieszki włosowe. Głównym typem komórek w skórze właściwej są fibroblasty odpowiedzialne za produkcję składników macierzy zewnątrzkomórkowej (ECM), które nadają skórze integralność strukturalną, sprężystość i elastyczność. Skóra właściwa zbudowana jest z dwóch warstw: siateczkowej i brodawkowej. Warstwa siateczkowa stanowi około 80% całkowitej grubości skóry i tworzą ją włókna kolagenowe (zbudowane z kolagenu typu I i III), retikulinowe (zbudowane z kolagenu typu III), elastynowe oraz komórki tkanki łącznej i podścieliska łącznotkankowego. Przestrzeń międzykomórkową uzupełnia substancja złożona z mukopolisacharydów, w tym kwasu hialuronowego, chondroitynosiarkowego oraz proteoglikanów. Warstwa brodawkowa zawiera drobne naczynia krwionośne, włókna nerwowe oraz bezładnie ułożone włókna kolagenowe i elastynowe. Tkanka podskórna zawiera komórki tłuszczowe – adipocyty, w formie zrazików, które gromadzą triglicerydy. Otoczone są one tkanką łączną zawierającą kolagen i proteoglikany. Między zrazikami znajdują się gruczoły potowe i łojowe oraz opuszki mieszków włosowych.

Starzenie się skóry

Starzenie się skóry jest skomplikowanym procesem przebiegającym według różnych mechanizmów. Spowodowane jest zarówno czynnikami wewnętrznymi (starzenie wewnątrzpochodne, chronologiczne), jak i czynnikami zewnętrznymi (starzenie zewnątrzpochodne).

Starzejąca się skóra charakteryzuje się wolniejszą regeneracją i ewentualną dezorganizacją struktury i funkcjonalności. Skutkuje zmniejszoną rolą funkcji bariery, nasileniem stanu zapalnego, zaburzeniem homeostazy wodnej i termicznej organizmu oraz podatnością na różne choroby skóry, w tym nowotwory.