Probiotyki, prebiotyki i postbiotyki w produktach kosmetycznych

• Strona główna
• Artykuły
• Probiotyki, prebiotyki i postbiotyki w produktach kosmetycznych

2021-11-04  / Autor: Aleksandra Gorbal, technolog, Dr Koziej sp. z o.o. sp.k.

Większość drobnoustrojów znajdujących się na ludzkiej skórze nie jest niebezpieczna dla ludzkiego zdrowia. Niektóre z nich są wręcz niezbędne – uwalniają substancje antybakteryjne, zapobiegając rozwojowi patogenów oraz wpływając na odporność skóry.

Sugeruje się, że warstwa rogowa nie powinna być uważana za zgrupowanie martwych komórek (korneocytów), ale za warstwę podtrzymującą złożony ekosystem. W przeciwieństwie do badanego i opisywanego od wielu lat mikrobiomu jelit, badania mikrobiomu skóry lub skóry głowy trwają o wiele krócej. Mikrobiotę można zdefiniować jako wszystkie komórki drobnoustrojów danego regionu lub całego ciała, podczas gdy mikrobiom obejmuje komórki wraz z ich materiałem genetycznym.

Pojawienie się sekwencjonowania DNA nowej generacji umożliwiło izolację i identyfikację składników mikrobiomu w stopniu, który był wcześniej niemożliwy przy użyciu samych technik hodowlanych. Rodzaje wykrytych mikroorganizmów różnią się w zależności od obszarów topograficznych ciała, a także od wieku, płci, regionu geograficznego, klimatu, rodzaju diety. Ponadto ekspozycja na antybiotyki, rozbudowane praktyki higieniczno-pielęgnacyjne i zmiany w stylu życia mogą selektywnie zmieniać mikrobiom.

Probiotyki, prebiotyki i postbiotyki w kosmetyce a mikrobiom

Mikrobiom stanowi wciąż w dużej mierze niezbadaną, ale szybko rozwijającą się dziedzinę w branży kosmetycznej. Konwencjonalne produkty do pielęgnacji skóry zawierają związki konserwujące, które mogą wpływać na delikatną równowagę mikrobiomu skóry, w lepszy lub gorszy sposób. Ostatnio wzrosło zainteresowanie wykorzystaniem probiotyków, prebiotyków i postbiotyków w kosmetyce. Dzięki temu, po pierwsze, mamy możliwość manipulowania składem lub funkcjonalnymi właściwościami mikrobioty. Po drugie, możemy przyczynić się do regeneracji skóry i wpłynąć na poprawę jej kondycji.

Probiotyki są definiowane przez Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa oraz Światową Organizację Zdrowia jako „żywe mikroorganizmy, które podawane w odpowiednich ilościach przynoszą korzyści zdrowotne gospodarzowi”. Przyjazne organizmowi bakterie pomagają zrównoważyć korzystne i niekorzystne drobnoustroje żyjące na skórze. Obecnie najczęściej dostępnymi, a zatem najczęściej badanymi szczepami probiotycznymi są Lactobacillus i Bifidobacterium. Na rynku pojawiły się również kosmetyki zawierające żywe mikroorganizmy inaktywowane poprzez sublimację i stabilizację techniką enkapsulacji. Bakterie probiotyczne aktywują się w kontakcie z nawilżoną skórą.

Wprowadzenie żywych probiotyków do formulacji kosmetyków i aplikacja na skórę stwarzają wiele problemów. Odnoszą się one do zapewnienia żywotności bakterii probiotycznych i możliwości rekolonizacji skóry po dodaniu nowej mikrobioty, która sama w sobie może być trudnym środowiskiem. Przeważnie produkty kosmetyczne mają wysoką zawartość wody, co zobowiązuje do stosowania środków konserwujących. Limity zanieczyszczeń mikrobiologicznych dla produktów kosmetycznych określa m.in. norma PN-EN ISO 17516:2014-11. Maksymalny dopuszczony limit ogólnej liczby tlenowych bakterii mezofilnych wraz z liczbą drożdży i pleśni wynosi 1 x 10² jtk/g dla kategorii I, a dla II – 1 x 10³ jtk/g. Norma nie dopuszcza obecności drobnoustrojów specyficznych (Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Candida albicans) w 1 g. Zazwyczaj konserwanty o szerokim spektrum skuteczności przeciwdrobnoustrojowej łączy się z jednym lub większą liczbą bardziej selektywnych substancji w celu zapewnienia niezawodnego działania konserwującego i zmieszczenia się w ustalonych limitach. Nawet jeśli granice bezpieczeństwa zostaną złagodzone, koncentracja jednostek bakterii probiotycznych i utrzymanie ich długoterminowej żywotności w produktach do pielęgnacji stanowi wyzwanie dla przemysłu.

Wkomponowanie żywych, pożytecznych mikroorganizmów zwiększa złożoność procesów związanych z pracą nad recepturą kosmetyku oraz jego produkcją. Niektóre firmy kosmetyczne rozwiązują te problemy, przyjmując alternatywne podejście do probiotyków. Zamiast żywych mikroorganizmów w produktach kosmetycznych stosują ich „bioaktywne” cząsteczki lub metabolity, które nie są żywe ani zdolne do tworzenia kolonii. Tymi postbiotykami mogą być białka, filtraty i lizaty oparte na fermentacji, które przypuszczalnie wykazują działanie aktywne na skórę, pomimo iż nie są to żywe bakterie. Takie rozwiązanie nie wymaga żadnych istotnych zmian w stosowaniu konserwantów ani innych składników produktu. Postbiotyki mogą utorować drogę do zwiększenia liczebności mikroorganizmów lub pozostać składnikami funkcjonalnymi o określonym działaniu. Poza tym omijają techniczne wyzwanie dotyczące utrzymania żywotności i stabilności mikroorganizmów w produkcie.

CAŁA TREŚĆ DOSTĘPNA W "Chemia i Biznes. Rynek Kosmetyczny i Chemii Gospodarczej" nr 3/2021

"Chemia i Biznes. Rynek Kosmetyczny i Chemii Gospodarczej" to kwartalnik biznesowo-informacyjny z zakresu przemysłu kosmetycznego i środków czystości.

przemysł kosmetycznykosmetykiprobiotykiprebiotykipostbiotykimikroorganizmy