Polska sceptyczna wobec całkowitego zakazu PFAS: zagrożona konkurencyjność kluczowych branż

• Strona główna
• Artykuły
• Polska sceptyczna wobec całkowitego zakazu PFAS: zagrożona konkurencyjność kluczowych branż

2026-02-12

PFAS to bardzo szeroka grupa – licząca tysiące – syntetycznych związków chemicznych, powszechnie wykorzystywanych w przemyśle i produktach codziennego użytku. Charakteryzują się ekstremalnie trwałymi wiązaniami węgiel - fluor, co sprawia, że są praktycznie nierozkładalne w środowisku (tzw. wieczne chemikalia). Wykrywa się je coraz częściej w wodach gruntowych, powierzchniowych, glebie, a nawet w żywności i wodzie pitnej. Ich usuwanie z zanieczyszczonych terenów jest technicznie bardzo trudne i niezwykle kosztowne.

Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT) w oficjalnym stanowisku przyznaje, że PFAS mogą negatywnie wpływać na zdrowie ludzi i środowisko, jednak zwraca uwagę na bardzo poważne skutki gospodarcze proponowanego grupowego (czyli obejmującego praktycznie całą klasę PFAS) ograniczenia. Resort przeprowadził w ostatnich dwóch latach kilkanaście rund konsultacji z polskimi i zagranicznymi stowarzyszeniami branżowymi. Wstępnie oszacowano wpływ na kluczowe sektory: lotnictwo, obronność, motoryzację, materiały mające kontakt z żywnością, czynniki chłodnicze i pompy ciepła, tekstylia i odzież, materiały budowlane, elektronikę, wyroby gospodarstwa domowego, przetwórstwo żywności.

Zdaniem MRiT podejście grupowe może doprowadzić do wycofania z rynku wielu substancji, których szkodliwość nie została jednoznacznie potwierdzona, a dla których nie istnieją jeszcze realne, bezpieczne i dostępne alternatywy.

Komisja Europejska – według informacji przekazanych resortowi – zmierza obecnie w kierunku zakazu w zastosowaniach konsumenckich (kosmetyki, opakowania do żywności, odzież wierzchnia), jednocześnie rozważając czasowe odstępstwa dla zastosowań przemysłowych w sektorach uznanych za krytyczne (opieka zdrowotna, obronność, półprzewodniki). Takie wyjątki miałyby być obwarowane bardzo surowymi warunkami: obowiązkową redukcją emisji na każdym etapie cyklu życia, monitorowaniem i ograniczonym okresem obowiązywania – do czasu pojawienia się zamienników. KE deklaruje też wsparcie dla przemysłu w postaci inwestycji w badania, innowacje i remediację zanieczyszczeń.

Proces legislacyjny postępuje powoli. Po konsultacjach publicznych w 2023 r. komitety naukowe ECHA (RAC i SEAC) analizują materiały, w tym zaktualizowane sprawozdanie pięciu państw wnioskodawców (Niemcy, Holandia, Dania, Szwecja, Norwegia). Projekt zmiany załącznika XVII REACH ma trafić do Komitetu REACH dopiero w pierwszym kwartale 2027 r..

Warto odnotować, że w październiku 2025 r. Komisja Europejska przyjęła już pierwsze konkretne ograniczenie PFAS – dotyczy ono pian gaśniczych. Od października 2030 r. wejdzie ogólny zakaz sprzedaży takich pian, z limitem stężenia 1 mg/l oraz okresami przejściowymi nawet do 10 lat dla niektórych krytycznych instalacji (m.in. objętych dyrektywą Seveso III).

Ministerstwo Rozwoju i Technologii podkreśla, że Polska opowiada się za zrównoważonym podejściem: ochroną zdrowia i środowiska przy jednoczesnym zachowaniu konkurencyjności europejskiego i polskiego przemysłu oraz realnych ram czasowych na wdrożenie alternatyw.

PFASREACHlegislacjawieczne chemikaliaprzemysł chemicznyochrona środowiska