OSOA - próba rewolucji w ocenie substancji chemicznych

• Strona główna
• Artykuły
• OSOA - próba rewolucji w ocenie substancji chemicznych

2026-05-12

Do tej pory ta sama substancja chemiczna była wielokrotnie oceniana przez różne agencje – ECHA (w ramach REACH i biocydów), EFSA (żywność i pestycydy), EMA (leki) oraz w kontekście zabawek, opakowań czy odpadów. Powodowało to nie tylko marnowanie czasu i zasobów, ale także ryzyko niespójnych wniosków naukowych. Wejście w życie mechanizmu OSOA ma tę procedurę znacząco usprawnić i skrócić.

Nowy mechanizm opiera się na poniższej logice.

Zarządzana przez Europejską Agencję Chemikaliów (ECHA) w Helsinkach platforma działa jako centralny punkt. Gromadzona są na niej wszystkie dane dotyczące substancji chemicznych, pochodzące z ponad 70 różnych aktów prawnych UE. Dane są dostępne publicznie, zgodne ze standardem FAIR (łatwo znajdowane, dostępne, interoperacyjne i wielokrotnego użytku). ECHA, Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), Europejska Agencja Leków (EMA) oraz inne instytucje unijne mają teraz obowiązek ściślejszej koordynacji i wymiany danych. Część ocen technicznych i naukowych, wcześniej rozproszonych, została scentralizowana w ECHA, co ma zwiększyć spójność i efektywność procesu.

Główne korzyści nowego systemu sa następujące:

• Jedna wiarygodna ocena - raz przeprowadzona analiza naukowa ma być wykorzystywana w wielu obszarach prawa UE.
• Szybsza reakcja na zagrożenia chemiczne, w tym na substancje typu PFAS czy mieszaniny chemikaliów (tzw. exposome).
• Mniejsze obciążenia dla biznesu - firmy nie będą musiały przygotowywać tych samych danych wielokrotnie dla różnych instytucji.
• Większa przejrzystość - obywatele, naukowcy i przedsiębiorstwa zyskują łatwy dostęp do wiarygodnych informacji o chemikaliach.
• Oszczędność czasu i pieniędzy zarówno po stronie administracji, jak i przemysłu.

Mechanizm OSOA jest ściśle powiązany z trwającą reformą podstawowego rozporządzenia ECHA. Parlament Europejski, przyjmując niedawno stanowisko w tej sprawie, podkreślił, że wzmocnienie Agencji jest niezbędne do skutecznego funkcjonowania systemu „Jedna substancja – jedna ocena”.

Nowe rozwiązanie jest elementem szerszej strategii Komisji Europejskiej na rzecz uproszczenia regulacji (Better Regulation) i realizacji założeń Europejskiego Zielonego Ładu w obszarze chemikaliów.

Platforma ma osiągnąć pełną funkcjonalność w ciągu najbliższych dwóch - trzech lat. Eksperci oceniają, że OSOA może stanowić jeden z najważniejszych postępów w unijnej polityce chemicznej od czasu wprowadzenia rozporządzenia REACH w 2007 roku.

Europejska Agencja Chemikaliówprawoprzemysł chemiczny