OSOA - próba rewolucji w ocenie substancji chemicznych

2026-05-12

Obowiązujący od początku 2026 roku Unii Europejskiej nowy, scentralizowany system oceny substancji chemicznych OSOA (One Substance, One Assessment) ma zakończyć wieloletni problem dublowania ocen tej samej substancji przez różne unijne instytucje i tym samym przyspieszyć ochronę zdrowia oraz środowiska.

Do tej pory ta sama substancja chemiczna była wielokrotnie oceniana przez różne agencje – ECHA (w ramach REACH i biocydów), EFSA (żywność i pestycydy), EMA (leki) oraz w kontekście zabawek, opakowań czy odpadów. Powodowało to nie tylko marnowanie czasu i zasobów, ale także ryzyko niespójnych wniosków naukowych. Wejście w życie mechanizmu OSOA ma tę procedurę znacząco usprawnić i skrócić.

Nowy mechanizm opiera się na poniższej logice.

Zarządzana przez Europejską Agencję Chemikaliów (ECHA) w Helsinkach platforma działa jako centralny punkt. Gromadzona są na niej wszystkie dane dotyczące substancji chemicznych, pochodzące z ponad 70 różnych aktów prawnych UE. Dane są dostępne publicznie, zgodne ze standardem FAIR (łatwo znajdowane, dostępne, interoperacyjne i wielokrotnego użytku). ECHA, Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), Europejska Agencja Leków (EMA) oraz inne instytucje unijne mają teraz obowiązek ściślejszej koordynacji i wymiany danych. Część ocen technicznych i naukowych, wcześniej rozproszonych, została scentralizowana w ECHA, co ma zwiększyć spójność i efektywność procesu.

Główne korzyści nowego systemu sa następujące:

Jedna wiarygodna ocena - raz przeprowadzona analiza naukowa ma być wykorzystywana w wielu obszarach prawa UE.
Szybsza reakcja na zagrożenia chemiczne, w tym na substancje typu PFAS czy mieszaniny chemikaliów (tzw. exposome).
Mniejsze obciążenia dla biznesu - firmy nie będą musiały przygotowywać tych samych danych wielokrotnie dla różnych instytucji.
Większa przejrzystość - obywatele, naukowcy i przedsiębiorstwa zyskują łatwy dostęp do wiarygodnych informacji o chemikaliach.
Oszczędność czasu i pieniędzy zarówno po stronie administracji, jak i przemysłu.

Mechanizm OSOA jest ściśle powiązany z trwającą reformą podstawowego rozporządzenia ECHA. Parlament Europejski, przyjmując niedawno stanowisko w tej sprawie, podkreślił, że wzmocnienie Agencji jest niezbędne do skutecznego funkcjonowania systemu „Jedna substancja – jedna ocena”.

Nowe rozwiązanie jest elementem szerszej strategii Komisji Europejskiej na rzecz uproszczenia regulacji (Better Regulation) i realizacji założeń Europejskiego Zielonego Ładu w obszarze chemikaliów.

Platforma ma osiągnąć pełną funkcjonalność w ciągu najbliższych dwóch - trzech lat. Eksperci oceniają, że OSOA może stanowić jeden z najważniejszych postępów w unijnej polityce chemicznej od czasu wprowadzenia rozporządzenia REACH w 2007 roku.

Europejska Agencja Chemikaliów prawo przemysł chemiczny

Podoba Ci się ten artykuł? Udostępnij!

Oddaj swój głos

Ten artykuł nie został jeszcze oceniony.