Opakowania kosmetyków w świetle własności intelektualnej

• Strona główna
• Artykuły
• Opakowania kosmetyków w świetle własności intelektualnej

2021-12-12  / Autor: Agata Witkowska, radca prawny, kancelaria prawna Patpol Legal

Efektowne opakowanie kosmetyku jest jednym z najważniejszych czynników decydujących o wyborze przez kupującego. Dlatego przedsiębiorcy prześcigają się w kreacji fantazyjnych opakowań swoich produktów. Oryginalnych kształtów nabierają słoiki z kremem, butelki perfum czy też szminki do ust. Nie mniejsze znaczenie ma kreatywność w tworzeniu zewnętrznych opakowań tychże produktów.

Opakowanie kosmetyku stojącego na sklepowej półce ma przykuć uwagę klienta. Pewnym trendem jest informowanie klienta również o kluczowych cechach produktów poprzez umieszczenie na opakowaniu grafik lub sloganów. Dzięki nim klient dowiaduje się czy ma do czynienia np. z kosmetykiem naturalnym, czy kosmetykiem klasy premium. Wydaje się jednak, że głównym celem jest utrwalenie w świadomości klientów pochodzenia kosmetyku od danego przedsiębiorcy. W jaki sposób przedsiębiorcy mogą chronić efekt swojej pracy?

Grafika, jako przedmiot ochrony prawa autorskiego

Jednym z elementów, który ma przykuć uwagę potencjalnego klienta, jest unikatowa grafika zamieszczona na opakowaniu kosmetyku. Jednak czy zawsze będziemy mogli objąć ją ochroną prawnoautorską?

Aby móc chronić grafikę umieszczoną na opakowaniu na gruncie prawa autorskiego, musi być ona uznana jako utwór. Zgodnie z art. 1 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (dalej jako „PrAut”) jest to każdy przejaw działalności twórczej człowieka o cechach oryginalności i indywidualności. Te dwie cechy są niezbędne do tego, aby uznać wytwór, w tym przypadku grafikę, za dzieło chronione prawem autorskim. Oznacza to, że dana grafika zamieszczona na opakowaniu kosmetyku musi mieć charakter twórczy, czyli musi być przejawem twórczej działalności człowieka. Ponadto musi mieć indywidualny, niepowtarzalny charakter, tzn. taki, który ani nie ma, ani nie miał swojego odpowiednika w przeszłości. Ostatnia z przesłanek – ustalenie w jakiejkolwiek formie – wydaje się przesłanką najłatwiejszą do spełnienia, bowiem w tym przypadku oznacza to umieszczenie grafiki na opakowaniu w taki sposób, że klient dokonujący zakupu może się z nią zapoznać. Konieczność spełnienia powyższych przesłanek oznacza, że nie każda szata graficzna opakowania będzie podlegać ochronie prawnoautorskiej. Co więcej, nie każdy slogan zamieszczony na opakowaniu musi podlegać tejże ochronie. O przyznaniu tego rodzaju ochrony decyduje każdorazowo ocena czy grafika lub zestawienie słów posiada twórczy charakter. Jest to również pogląd ugruntowany w linii orzeczniczej sądów, zgodnie z którym nie stanowi utworu w rozumieniu art. 1 PrAut oznaczenie słowne, w którym ani wybór słów, ani ich układ i połączenie nie stanowią przejawu twórczej inwencji stron, nie cechuje ich oryginalność ani też stworzenie takiego rezultatu, który mógłby zostać określony jako uzewnętrznienie intelektualnej działalności człowieka odznaczającej się autonomiczną wartością twórczą (m.in. wyrok SA we Wrocławiu z 27.09.2018 r., I ACa 617/18). Podobnie, samo zestawienie barw na opakowaniu nie przesądza o tym czy mamy do czynienia z utworem. W tym przypadku również wypowiedział się sąd, który stwierdził, iż indywidualność, twórczy charakter nie cechują pojedynczego koloru, jak również zestawienia kilku barw. Nie ma zatem możliwości uzyskania ochrony prawnoautorskiej na zestawienie kilku barw (tak m.in. wyrok SA w Rzeszowie z 5.04.2018 r., I ACa 58/17). Podobnie problematyczną kwestią jest oznaczenie opakowania prostą szatą graficzną, która nie cechuje się indywidualnym i twórczym charakterem.

CAŁA TREŚĆ DOSTĘPNA W "Chemia i Biznes. Rynek Kosmetyczny i Chemii Gospodarczej" nr 3/2021

"Chemia i Biznes. Rynek Kosmetyczny i Chemii Gospodarczej" to kwartalnik biznesowo-informacyjny z zakresu przemysłu kosmetycznego i środków czystości.

opakowaniarynek opakowaniowyprzemysł kosmetycznykosmetyki