Nagroda Nobla w dziedzinie chemii za rok 2025

• Strona główna
• Artykuły
• Nagroda Nobla w dziedzinie chemii za rok 2025

2025-10-13

Nagrodzeni naukowcy "stworzyli konstrukcje molekularne z dużymi przestrzeniami, przez które mogą przepływać gazy i inne substancje chemiczne". W uzasadnieniu Komitetu Noblowskiego dodano, że stworzone przez nich konstrukcje metaloorganiczne mogą być wykorzystywane do pozyskiwania wody z pustynnego powietrza, wychwytywania dwutlenku węgla, magazynowania toksycznych gazów lub katalizowania reakcji chemicznych.

– Po raz kolejny Komitet Noblowski nas zaskoczył, ponieważ nagroda z chemii jest rzeczywiście dosyć „chemiczna”. Podobnie jak w przypadku kropek kwantowych i tym razem mamy do czynienia ze strukturami wyższego rzędu, które naukowcy są w stanie coraz bardziej racjonalnie projektować i używać ich subtelnych właściwości, np. selekcji, transportu, wchłaniania, uwalniania różnych cząsteczek, w tym np. gazów. Wydaje mi się, że to jest hołd dla coraz lepszego zrozumienia istoty chemii oraz praktycznego zastosowania, które – być może – w przyszłości będzie dużo szersze niż obecnie – komentuje dr hab. Maria Górna z Zakładu Chemii Teoretycznej i Strukturalnej na Wydziale Chemii Uniwersytetu Warszawskiego.

– Rzeczywiście ta Nagroda Nobla jest dla chemii materiałów, która w ostatnich latach święci tryumfy na styku chemii nieorganicznej i chemii organicznej. Jeśli chodzi o MOF-y (Metal-Organic Frameworks), być może nie mają jeszcze powszechnych zastosowań, ale ich potencjał jest olbrzymi. Te porowate struktury można wykorzystywać do rozdzielania związków chemicznych, np. gazów czy tzw. cavities, czyli wnęk, które mogą tworzyć specyficzne środowisko i naśladować enzymy, co pozwala wykorzystywać je do celów katalitycznych i przyspieszania reakcji chemicznych. Moim zdaniem Nagroda Nobla jest jak najbardziej zasłużona. Obietnica składana przez to odkrycie jest bardzo duża i czekamy na realne zastosowania MOF-ów – dodaje prof. dr hab. Jacek Jemielity z Centrum Nowych Technologii UW.

W ocenie Wiktora Lewandowskiego, reprezentującego Zakład Chemii Organicznej i Technologii Chemicznej na Wydziale Chemii UW, nagroda za przełamanie kilku dogmatów, bo do tej pory wydawało się, że nie jest możliwe uzyskiwanie materiałów krystalicznych, siatkowych, które byłyby stabilne, tworzyły jednolite pory, nie znikały po usunięciu rozpuszczalników i mogłyby przetrwać wysokie temperatury.

Nagroda Noblaprzemysł chemicznybadania i rozwójinnowacyjność