Melamina na liście REACH – co to oznacza dla producentów kosmetyków i chemii gospodarczej?

• Strona główna
• Artykuły
• Melamina na liście REACH – co to oznacza dla producentów kosmetyków i chemii gospodarczej?

2025-11-18

Melamina od lat jest uznawana za substancję budzącą szczególnie duże obawy (SVHC) ze względu na właściwości rakotwórcze i toksyczne dla rozrodczości (kategoria 1B). Po wpisaniu na listę zezwoleń (decyzja Komisji spodziewana w 2026 r.) jej dalsze stosowanie w większości zastosowań będzie możliwe tylko po uzyskaniu kosztownego i czasochłonnego zezwolenia.

Kluczowe pytanie: czy to naprawdę rewolucja?

Nie dla wszystkich. W ponad 95% przypadków melamina jest używana jako półprodukt (np. do produkcji żywic melaminowo-formaldehydowych w płytach meblowych i laminatach) – takie zastosowanie jest zwolnione z obowiązku zezwolenia. Problemy zaczynają się w pozostałych 5%. W tych przypadkach melamina jest stosowana:

- jako składnik środków zmniejszających palność,  

- w niektórych farbach i klejach,  

- jako donor formaldehydu w konserwantach kosmetycznych,  

- w śladowych ilościach w niektórych detergentach i środkach czyszczących.

Właśnie dla tych sektorów rekomendacja ECHA to sygnał alarmowy. Producenci kosmetyków i chemii gospodarczej będą musieli albo szybko znaleźć alternatywy, albo przygotować się do składania wniosków o zezwolenie – procedura, która może kosztować nawet kilkaset tysięcy euro i trwać dwa - trzy lata.

- ECHA zdaje sobie sprawę, że dla pozostałych zastosowań melaminy procedura zezwoleń stworzy znaczną pracę administracyjną – przyznała otwarcie Ofelia Bercaru, dyrektor ds. priorytetyzacji w Agencji. Ostateczna decyzja należy teraz do Komisji Europejskiej i państw członkowskich.

Dla europejskich formulatorów oznacza to kolejne przyspieszenie trendu „free from melamine” w produktach konsumenckich, szczególnie w segmencie kosmetyków i środków do prania. Firmy, które już dziś zainwestują w substytucję, zyskają przewagę konkurencyjną – zwłaszcza na rynkach eksportowych, gdzie wymagania dotyczące braku substancji SVHC są coraz ostrzejsze.

To kolejna substancja po formaldehydzie i jego donorach, która może wkrótce zniknąć z etykiet produktów codziennego użytku.

Na podstawie zaleceń organizacji takich jak Campaign for Safe Cosmetics kluczowe substytuty dla roli konserwującej melaminy to produkty z certyfikatami ECOCERT lub COSMOS, oznaczone  jako "free from formaldehyde releasers":

Naturalne konserwanty bakteryjne:

- Ferment z korzenia rzodkiewki (Leuconostoc/Radish Root Ferment Filtrate) – naturalny antybakteryjny peptyd, skuteczny w szamponach i balsamach, bez ryzyka alergii.
- Olejek z grejpfruta (Grapefruit Seed Extract) – bogaty w antyoksydanty, idealny do lekkich formuł, jak toniki czy mgiełki.

Roślinne wyciągi i oleje:

- Olejki eteryczne (np. z drzewa herbacianego lub lawendy) – naturalne substancje antyseptyczne, stosowane w niskich stężeniach w kremach i mydłach.
- Witamina E (Tocopherol) i wyciąg z rozmarynu (Rosmarinus Officinalis Leaf Extract) – antyoksydanty przedłużające trwałość, bez uwalniania formaldehydu, popularne w anti-aging.

Syntezy bez ryzyka:

- Sorbaty potasu (Potassium Sorbate) i benzoesan sodu (Sodium Benzoate) – łagodne konserwanty, dopuszczone w UE, często łączone z kwasem cytrynowym dla synergii w produktach do skóry wrażliwej.
- Fenoksyetanol (Phenoxyethanol) – alternatywa dla releaserów, ograniczona do 1% w UE, stosowana w lakierach i podkładach.

Dla lakierów do paznokci, gdzie melamina pojawia się w kopolimerach (np. Formaldehyde/Melamine/Tosylamide Copolymer), polecane są formuły "Big 3-free" (bez formaldehydu, toluenu i DBP) z akrylami lub nitrocelulozą jako bazą filmotwórczą.

melaminaprawoprzemysł kosmetyczny