2023-03-03 / Autor: Jolanta Janiszewska, Katarzyna Kurzepa, Dorota Szczęsna, Sieć Badawcza Łukasiewicz - Instytut Chemii Przemysłowej imienia Profesora Ignacego Mościckiego, https://ichp.lukasiewicz.gov.pl
Oczyszczanie skóry to jeden z podstawowych etapów jej pielęgnacji. Podczas oczyszczania usuwane są z powierzchni skóry brud, łój, pot, złuszczone komórki naskórka oraz drobnoustroje. Na rynku znajduje się wiele preparatów myjących, od najprostszych mydeł do złożonych kompozycji surfaktantów z innymi składnikami, wśród których można wymienić emolienty, humektanty, środki chelatujące, konserwujące, zapachowe, pianotwórcze, barwniki, zagęszczacze i inne. Zbyt silnie działające środki myjące mogą naruszyć barierę hydrolipidową skóry, spowodować nadmierne jej odtłuszczenie i wysuszenie, wywołać zaczerwienienie, podrażnienie i świąd, a nawet indukować proces zapalny i denaturację białka. Niewłaściwie skomponowane środki myjące przyczyniają się do zaburzenia mikroflory skóry oraz utrudniają rekolonizację korzystnego dla skóry biofilmu. Stąd ciągłe poszukiwanie środków skutecznie myjących, ale łagodnych dla skóry.
Naturalne substancje czyszczące mają długą historię, znacznie dłuższą od swych syntetycznych analogów. Za pierwszy znany detergent uważa się mydło, wynalezione ponad 5000 lat temu na Bliskim Wschodzie. Początkowo stosowano je głównie do prania i dezynfekcji ran. Dopiero w II wieku naszej ery zaczęto używać go do mycia ciała. Pierwszy detergent syntetyczny Fritza Gunthera pojawił się w 1916 roku, jako środek do zastosowań przemysłowych. Od 1933 roku datuje się wykorzystanie syntetycznych substancji myjących w zastosowaniach domowych. Obecnie na rynku dostępna jest szeroka gama syntetycznych środków o różnorodnych właściwościach i przeznaczeniu, a ich produkcja jest jedną z podstawowych gałęzi przemysłu chemicznego.
Bezpieczeństwo kosmetyku a podrażenienia
Głównym celem zastosowania produktu kosmetycznego jest utrzymanie zewnętrznych części ciała ludzkiego w czystości, perfumowanie, zmiana wyglądu, ochrona, utrzymanie w dobrej kondycji lub korygowanie zapachu ciała. Produkt kosmetyczny udostępniany na rynku powinien być bezpieczny dla zdrowia ludzi w normalnych lub dających się przewidzieć warunkach stosowania, czego potwierdzeniem jest przeprowadzenie oceny bezpieczeństwa produktu na podstawie dostępnych informacji oraz sporządzenie raportu bezpieczeństwa produktu kosmetycznego, uwzględniającego analizę toksykologiczną poszczególnych składników. Kluczowym aspektem jest założenie odpowiednich poziomów ekspozycji, uwzględniających parametry użytkowania, jak: miejsce i powierzchnię aplikacji, ilość użytego kosmetyku podczas jednorazowej aplikacji, czas trwania i częstotliwość stosowania oraz grupy docelowe. Raport bezpieczeństwa produktu kosmetycznego podlega weryfikacji ze strony jednostek nadzoru, w Polsce – Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Częścią oceny bezpieczeństwa są badania dermatologiczne produktu kosmetycznego, określane także jako testy zgodności lub tolerancji. Ich celem jest wykrycie potencjalnych właściwości drażniących lub uczulających. Badania prowadzone są na grupach probantów ze skórą normalną lub probantów deklarujących w wywiadzie skłonność do występowania reakcji niepożądanych, wywoływanych stosowaniem niektórych kosmetyków i detergentów (w tym reakcji alergicznych), probantów ze skórą wrażliwą/suchą/problematyczną (badania dermatologiczne dla produktu hipoalergicznego).
Jednak występowanie podrażnień a także reakcji alergicznych ma charakter osobniczy i zależy między innymi od stanu skóry, szczególnie w przypadku skóry wrażliwej. Jednym z podstawowych czynników determinujących skłonność do podrażnień jest stan bariery naskórkowej. Niższa aktywność gruczołów łojowych, niewystarczające wykształcanie płaszcza wodno-lipidowego, zmniejszenie grubości warstwy rogowej naskórka, utrata jej szczelności przez zaburzenie funkcjonowania i odtwarzania cementu międzykomórkowego, mogą powodować podrażnienie po aplikacji składników kosmetyku, które nie są powszechnie uznawane za drażniące. Zaburzenia te mogą występować pojedynczo lub równocześnie. Defekt bariery naskórkowej oraz zaburzenie jakościowo-ilościowe mikrobiomu skóry występuje w przypadku skóry suchej, a także w niektórych dermatozach (np. atopowe zapalenie skóry, rybia łuska, łuszczyca) i objawia się podwyższoną podatnością skóry na działanie szkodliwych czynników zewnętrznych. Dodatkowo należy pamiętać, że niektóre czynniki zewnętrzne oraz stres mogą pogarszać funkcjonowanie bariery i zwiększać ryzyko podrażnień u osób, które dotychczas nie miały takich skłonności. Do najczęstszych objawów, wskazujących na wystąpienie podrażnienia lub uczulenia na kosmetyk należą: zaczerwienienie, czyli rumień, świąd lub pieczenie skóry, nadmierna suchość, a także wysypka.

"Chemia i Biznes. Rynek Kosmetyczny i Chemii Gospodarczej" to kwartalnik biznesowo-informacyjny z zakresu przemysłu kosmetycznego i środków czystości.
WięcejSklep
Książka: Surfaktanty i ich zastosowanie w produktach kosmetycznych
95.00 zł
Książka: Atlas Mikrobiologii Kosmetyków
94.00 zł
Książka: Zagęstniki (modyfikatory reologii) w produktach kosmetycznych
78.00 zł
“Chemia i Biznes” nr 3/2026
30.00 zł
"Kosmetyki i Detergenty" nr 2/2026
30.00 zł
Emulsje i inne formy fizykochemiczne produktów kosmetycznych. Wprowadzenie do recepturowania
108.00 zł
WięcejNajnowsze
WięcejNajpopularniejsze
WięcejPolecane
WięcejSonda
Czy w Twojej firmie brakuje specjalistów z branży chemicznej (inżynierowie procesowi, chemicy, automatycy)?
WięcejW obiektywie
Clean & Care Forum 2026+: dialog kluczem do konkurencyjności
Ponad 130 przedstawicieli przemysłu, administracji, nauki i organizacji branżowych spotkało się w Warszawie...
PCI Days: trzy dni dla przemysłu farmaceutycznego, kosmetycznego oraz suplementów diety
W dniach 16-18 czerwca 2026 roku w EXPO XXI Warszawa odbyła się VII edycja Targów PCI Days -...
Druga edycja Międzynarodowej Konferencji Przemysłu Kosmetycznego potwierdziła potrzebę spotkań branży kosmetycznej
170 osób uczestniczyło w drugiej edycji Międzynarodowej Konferencji Przemysłu Kosmetycznego....
Jubileuszowa edycja Międzynarodowej Konferencji Przemysłu Detergentowego pełna nowości i inspiracji
175 osób uczestniczyło w 15. edycji Międzynarodowej Konferencji Przemysłu Detergentowego, która...