Laboratoria kontroli jakości w farmacji wchodzą w erę AI i automatyzacji

• Strona główna
• Artykuły
• Laboratoria kontroli jakości w farmacji wchodzą w erę AI i automatyzacji

2026-10-16

Raport „Pharma’s QC lab of the future: Boosting speed, compliance, and quality”, opublikowany przez Deloitte, pokazuje, jak może wyglądać laboratorium kontroli jakości przyszłości. Jego funkcjonowanie ma w coraz większym stopniu opierać się na automatycznym przygotowaniu próbek, połączonych z siecią urządzeniach, analizie danych w czasie rzeczywistym oraz rozwiązaniach wykorzystujących sztuczną inteligencję.

Dane zebrane przez Deloitte wskazują, że modernizacja laboratoriów już przekłada się na poprawę ich funkcjonowania. Połowa ankietowanych menedżerów odnotowała spadek liczby błędów i odchyleń, 45% wskazało na poprawę zgodności z wymaganiami, a 43% na skrócenie czasu potrzebnego na przeprowadzanie badań.

Jednocześnie 40% respondentów przyznało, że ich laboratoria nadal wykorzystują niepołączone ze sobą systemy i charakteryzują się ograniczonym poziomem automatyzacji. Oznacza to, że między obecnym sposobem funkcjonowania laboratoriów a możliwościami oferowanymi przez nowe technologie pozostaje znacząca luka.

Deloitte zwraca uwagę, że połączenie danych z laboratoriów kontroli jakości z informacjami pochodzącymi z badań i rozwoju może dodatkowo usprawnić opracowywanie i przenoszenie metod analitycznych. Wspólne systemy zarządzania informacją laboratoryjną, cyfrowe platformy i narzędzia AI mogą w ten sposób wspierać szybsze zwiększanie skali produkcji i osiąganie wymaganej jakości już przy pierwszej próbie.

Transformacja nie ogranicza się jednak do zastępowania pracy ręcznej automatami. Według Deloitte kolejnym etapem rozwoju laboratoriów będzie wykorzystanie sztucznej inteligencji do przewidywania problemów i reagowania na nie, zanim wpłyną one na proces produkcyjny.

W przyszłości systemy AI mogą monitorować procesy w czasie rzeczywistym, wykrywać anomalie, wskazywać ich prawdopodobne przyczyny i proponować operatorom dalsze działania. W bardziej zaawansowanych rozwiązaniach tzw. agenci AI mogliby samodzielnie nadzorować, analizować i raportować przebieg procesów, jednocześnie dokumentując kolejne działania i dane.

Modernizacja laboratoriów ma być jednym z obszarów, w których inwestycje będą kontynuowane. Co najmniej 70% badanych przedstawicieli firm biofarmaceutycznych deklaruje utrzymanie lub zwiększenie nakładów na modernizację laboratoriów kontroli jakości w perspektywie dwóch - trzech lat.

Deloitte wskazuje przy tym na kilka technologii, które znajdują się obecnie w centrum zainteresowania firm. Są to przede wszystkim robotyka, łączność urządzeń laboratoryjnych, sztuczna inteligencja i generatywna AI. Rozwiązania te mają automatyzować gromadzenie danych i obsługę próbek, poprawiać wykorzystanie aparatury i zasobów oraz zapewniać pełniejszą identyfikowalność próbek, wyników i procesów.

Raport Deloitte przekonuje jednak, że droga do w pełni cyfrowego laboratorium nie jest prosta. Najczęściej wskazywaną przeszkodą jest brak odpowiedniej integracji między systemami laboratoryjnymi a urządzeniami. Kolejne bariery to konkurencja między projektami inwestycyjnymi i związane z modernizacją koszty.

Według Deloitte laboratoria mogą znajdować się na bardzo różnych etapach cyfrowej dojrzałości nawet w ramach jednej firmy. 40% respondentów określiło swoje laboratoria jako „cyfrowo odizolowane”, z rozproszonymi danymi znajdującymi się w różnych systemach i ograniczoną automatyzacją. 30% wskazało natomiast na poziom „połączony”, w którym systemy są częściowo zintegrowane, a część procesów została zautomatyzowana.

Deloitte wskazuje ponadto, że firmy mogą wybierać różne ścieżki transformacji: od stopniowego wdrażania kolejnych usprawnień, przez zaplanowaną etapami modernizację, po szybkie przejście do zaawansowanych rozwiązań cyfrowych. Niezależnie od wybranego modelu kluczowe pozostają określenie docelowego modelu laboratorium, wybór najważniejszych obszarów do modernizacji, sprawne wdrażanie zmian oraz przygotowanie pracowników do pracy w coraz bardziej zautomatyzowanym środowisku.

Deloittefarmacjalaboratorium