Kosmetyki a substancje zaburzające gospodarkę hormonalną

• Strona główna
• Artykuły
• Kosmetyki a substancje zaburzające gospodarkę hormonalną

2021-04-08  / Autor: Iwona Białas, CosmetoSAFEConsulting

Działa szkodliwie czy nie?

Aktywność endokrynna to mechanizm – sposób, w jaki substancja oddziałuje ze strukturami organizmu, a nie działanie szkodliwe per se. W najprostszym ujęciu, substancje aktywne endokrynologicznie najczęściej wykazują podobieństwo strukturalne do endogennych hormonów. W związku z czym mogą wiązać się z miejscami aktywnymi odpowiednich receptorów, naśladując hormony, bądź antagonizując ich działanie. Istnieją oczywiście inne, bardziej skomplikowane mechanizmy działania substancji ED, ale rozmiar publikacji nie pozwala na przybliżenie tematu.

Substancja endokrynnie aktywna (A) może powodować wzrost lub spadek aktywności hormonalnej organizmu, ale nie zawsze oznacza to ryzyko dla zdrowia, chyba że można wykazać, iż prowadzi to do szkodliwych skutków. Zaburzenia homeostazy mogą prowadzić do szkodliwych skutków zdrowotnych; pamiętajmy jednak o tym, że organizmy posiadają mechanizmy adaptacyjne, kompensacyjne. Z tego względu sam fakt, że substancja wykazuje aktywność endokrynną (rozumianą np. jako zdolność wiązania się z receptorem estrogenowym in vitro), nie znaczy wprost, że działa ona szkodliwie. Wiele substancji czynnych endokrynologicznie może nie posiadać wystarczającej mocy/siły działania (w porównaniu do naturalnych hormonów w organizmie). Inną możliwością jest niskie/znikome narażenie na substancje aktywne, które nie wywołuje żadnych efektów zdrowotnych. W kontekście ekspozycji pamiętajmy jednak o tym, że hormony działają w bardzo niskich stężeniach. Często mówi się o działaniu bezprogowym substancji ED, co znaczy, że nie można ustalić dla danej substancji bezpiecznego poziomu narażenia. Inną koncepcją związaną z substancjami ED jest możliwość ich synergistycznego, łącznego działania (w literaturze można spotkać się z terminem „koktajl substancji”).

Badania na ludziach i zwierzętach

Badania aktywności hormonalnej i skutków zdrowotnych wynikających z wpływu egzogennych substancji to zagadnienie bardzo skomplikowane i wielowątkowe. Prowadzenie badań na ludziach, ze zrozumiałych względów, może być kontrowersyjne. Także analizy epidemiologiczne muszą być prowadzone ze szczególną starannością. W zakresie aktywności endokrynnej same wyniki badań in vitro to tylko informacja wstępna; pozytywny wynik takich testów nie oznacza od razu znaczącej toksyczności dla organizmu ludzkiego. W kontekście różnic międzygatunkowych obserwuje się znaczące różnice w funkcjonowaniu układu endokrynnego, z tego względu w pewnych wypadkach nawet modele zwierzęce należy stosować z rozwagą.

CAŁY ARTYKUŁ DOSTĘPNY JEST W NR 1/2021 KWARTALNIKA "CHEMIA I BIZNES. RYNEK KOSMETYCZNY I CHEMII GOSPODARCZEJ". ZAPRASZAMY

substancje zaburzające gospodarkę hormonalnąkosmetykiprzemysł kosmetycznysubstancje ED