Jak zreformować rozszerzoną odpowiedzialność producenta (ROP), by realnie wspierała recykling i cyrkularność?

• Strona główna
• Artykuły
• Jak zreformować rozszerzoną odpowiedzialność producenta (ROP), by realnie wspierała recykling i cyrkularność?

2025-11-19

Europejskie Rada Przemysłu Chemicznego (Cefic) przedstawiła szczegółowe rekomendacje dotyczące reformy ROP w ramach prac nad Circular Economy Act i przyszłą strategią jednolitego rynku.

Główne postulaty Cefic przedstawiamy poniżej:

Harmonizacja, uproszczenie i cyfryzacja na poziomie UE  

Systemy ROP wymagają unijnego minimum harmonizacji, znacznego uproszczenia oraz pełnej cyfryzacji (m.in. jeden wspólny portal cyfrowy do rejestracji, raportowania i dostępu do informacji). Umożliwi to rzeczywiste skalowanie recyklingu w całej Europie, przy jednoczesnym zachowaniu lokalnych specyfikacji wynikających z krajowych uwarunkowań prawnych, rynkowych i infrastrukturalnych.

Koniec z obowiązkiem powoływania przedstawicieli w każdym kraju  

Obecny wymóg wyznaczania upoważnionego przedstawiciela w każdym państwie członkowskim generuje wyłącznie niepotrzebne koszty i biurokrację – bez żadnych wymiernych korzyści dla firm ani administracji. Cefic domaga się stworzenia centralnego portalu dostępnego dla wszystkich organów, który całkowicie wyeliminuje tę barierę.

Ekomodulacja opłat jako realny bodziec do cyrkularności  

Należy wprowadzić system premiowania produktów zawierających powyżej obowiązkowego poziomu surowców cyrkularnych lub wtórnych.  

Państwa takie jak Francja, Hiszpania, Holandia i częściowo Niemcy już z sukcesem stosują podobne mechanizmy; doświadczenia z Québecu, Kalifornii i Chile również potwierdzają skuteczność tego rozwiązania.  

Ekomodulacja nie ma wprowadzać nowych obowiązkowych wymogów projektowych (te reguluje już istniejące prawodawstwo), lecz tworzyć pozytywne zachęty finansowe do dobrowolnego zwiększania zawartości surowców cyrkularnych.  

Jednocześnie trzeba zadbać o to, by obniżanie opłat dla produktów „cyrkularnych” nie osłabiło finansowania firm recyklingowych – poprzez wprowadzenie innych mechanizmów wsparcia, wyższych opłat bazowych lub negatywnych modulacji.

Europejskie zasady przewodnie dla organizacji odzysku (PRO)

Na poziomie UE należy ustalić minimalne, wiążące zasady dotyczące zarządzania, przejrzystości i monitorowania efektywności organizacji odpowiedzialności producenta. Pozwoli to zachować spójność operacyjną przy jednoczesnym poszanowaniu skutecznych krajowych modeli.

Osobna zbiórka bioodpadów i rola tworzyw kompostowalnych

Konieczne jest konsekwentne wdrożenie obowiązku osobnej zbiórki odpadów organicznych (art. 22 ust. 1 Dyrektywy Ramowej o Odpadach) we wszystkich państwach członkowskich oraz wprowadzenie rozwiązań wspierających stosowanie tworzyw kompostowalnych w wybranych zastosowaniach (np. mocno zabrudzone opakowania do żywności).  

Tworzywa kompostowalne ułatwiają zbiórkę bioodpadów i poprawiają jakość kompostu – co potwierdza art. 9 Rozporządzenia w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR).  

Cefic proponuje rozważenie mechanizmów ROP dla opakowań i produktów kompostowalnych zbieranych razem z bioodpadami.

Aktywna rola organizacji odzysku w edukacji konsumentów  

Organizacje odpowiedzialności producenta powinny być zobowiązane do prowadzenia kampanii informacyjnych dotyczących zapobiegania powstawaniu odpadów bioodpadowych i opakowaniowych. Warto w tym celu replikować sprawdzone modele krajowe.

Cefic podkreśla, że obecny, ograniczony rozmiar opłat ROP sprawia, iż same ekomodulacje nie wystarczą – muszą być uzupełnione innymi instrumentami. Proponowane zachęty finansowe powinny być stopniowo wygaszane w miarę osiągania efektu skali w technologiach niskoemisyjnych i cyrkularnych.

Zdaniem europejskiego przemysłu chemicznego tylko kompleksowa, spójna i inteligentnie zaprojektowana reforma ROP pozwoli przekształcić ten instrument z kosztownego obowiązku administracyjnego w rzeczywisty motor rozwoju gospodarki o obiegu zamkniętym w Europie.

Ceficprzemysł chemicznyrozszerzona odpowiedzialnośc producentaopdadyprawo