W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Mogą Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce prywatności Cookies"

Rozumiem i zgadzam się

ISO/IEC 17025: Biblia dla laboratoriów

2025-08-25

Norma ISO 17025 stanowi międzynarodowy standard określający wymagania dla kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących. Opracowana przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO) ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia wiarygodności i spójności wyników badań oraz wzorcowań na całym świecie. Tworzy wytyczne dla laboratoriów badawczych i wzorcujących, odnoszące się do zarządzania jakością i wymagań technicznych, co do ich prawidłowego funkcjonowania. Norma jest powszechnie stosowana przez laboratoria na całym świecie i stanowi podstawę dla akredytacji przez jednostki akredytacyjne. Przyczynia się do poprawy zaufania i efektywności działalności badawczej, co ma istotne znaczenie zarówno w handlu, jak i w nauce.

Krajowym odpowiednikiem Normy ISO/IEC 17025 „Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących” jest dokument Polskiego Komitetu Normalizacyjnego PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02.

Zakres Normy określa ogólne wymagania dotyczące kompetencji, bezstronności oraz spójnego działania laboratoriów. Norma ma zastosowanie do wszystkich organizacji prowadzących działalność laboratoryjną, niezależnie od liczby personelu. Służy do potwierdzenia lub uznania kompetencji laboratoriów przez klientów, ale też przez organy stanowiące, organizacje do oceny równorzędnej i jednostki akredytujące.

Bezstronność i poufność

Jednym z dwóch kluczowych wymagań ogólnych stawianych w przywoływanej Normie laboratoriom jest bezstronność, stanowiąca bezwzględny wymóg wszelkiej działalności tego typu jednostek. Za tym pojęciem kryje się brak konfliktów interesów lub ich rozwiązanie w taki sposób, aby nie miały one niekorzystnego wpływu na późniejsze działania laboratorium.

To kierownictwo laboratorium powinno działać na rzecz zachowania bezstronności. Laboratorium powinno być odpowiedzialne za bezstronność swojej działalności laboratoryjnej i nie powinno pozwalać na to, aby naciski komercyjne, finansowe i inne stanowiły w tym względzie zagrożenie. Laboratorium ma obowiązek na bieżąco identyfikować ryzyka w odniesieniu do swojej bezstronności. Identyfikacja obejmuje ryzyka wynikające z działalności jednostki, jej powiązań lub powiązań personelu.

Typowe powiązania zagrażające bezstronności laboratorium mogą wynikać z prawa własności, podległości, zarządzania, personelu, współdzielonych zasobów, finansów, umów, działalności marketingowej (łącznie z promowaniem marki), prowizji od sprzedaży lub innych środków motywacyjnych w celu pozyskiwania nowych klientów. Jeżeli zidentyfikowano takie ryzyko dla bezstronności, to laboratorium powinno być zdolne do wykazania w jaki sposób je eliminuje lub minimalizuje.

Drugim wymogiem ogólnym stawianym laboratoriom jest poufność. Laboratorium powinno być odpowiedzialne, poprzez prawnie wiążące zobowiązania, za zarządzanie wszystkimi informacjami uzyskanymi lub wytworzonymi podczas swoich prac. Laboratorium powinno informować klienta z wyprzedzeniem o tych informacjach, które zamierza udostępnić publicznie. Poza informacją, którą to klient udostępnia publicznie lub kiedy uzgodniono pomiędzy laboratorium a klientem, wszystkie inne informacje są uznawane za informacje zastrzeżone i powinny być chronione przez laboratorium.

Spójność pomiarowa

Jednym z podstawowych wyznaczników laboratoriów musi być spójność pomiarowa. Jest to taka właściwość wyniku pomiaru, przy której wynik może być związany z odniesieniem poprzez udokumentowany, nieprzerwany łańcuch wzorcowań (kalibracji), z których każde wnosi swój udział do niepewności pomiaru. Odniesieniem w tym znaczeniu może być definicja jednostki miary poprzez jej praktyczną realizację, albo procedura pomiarowa zawierająca jednostkę miary dla wielkości innej niż porządkowa albo wzorzec pomiarowy, w tym certyfikowany materiał odniesienia. Innymi słowy, spójność pomiarowa umożliwia wzajemne porównywanie uzyskanych wyników badań, niezależnie od miejsca i metody ich wykonania.

Aby osiągnąć taki cel, to całe wyposażenie używane do badań i/lub wzorcowań, w tym wyposażenie do pomiarów pomocniczych (np. warunków środowiskowych), które ma znaczący wpływ na dokładność lub miarodajność wyników badania, wzorcowania lub pobierania próbki, powinno być wzorcowane przed oddaniem do użytkowania. Laboratorium powinno mieć ustalony program oraz procedurę wzorcowania swego wyposażenia.

Spójność pomiarowa charakteryzowana jest przez zachowanie nieprzerwanego łańcucha porównań do międzynarodowego lub państwowego wzorca pomiarowego; udokumentowaną niepewność pomiaru; udokumentowaną procedurę pomiarową; kompetencje techniczne; odniesienie do jednostek układu SI, wzorców pomiarowych odniesienia lub procedur pomiarowych zawierających jednostkę miary; a także odstępy czasu między wzorcowaniami.

Źródła zapewnienia spójności pomiarowej to urządzenia pomiarowe (np. przyrządy pomiarowe, wzorce pomiarowe, układy pomiarowe, wyposażenie badawcze spełniające funkcje pomiarowe) stosowane do pomiarów we wzorcowaniach i/lub badaniach, mające istotny wpływ na niepewność pomiaru związaną z wynikami tych działań. Źródła zapewnienia spójności pomiarowej powinny być wzorcowane przez Krajowe Instytucje Metrologiczne, albo Instytucje Desygnowane, będące depozytariuszami wzorców państwowych lub przez akredytowane laboratoria wzorcujące.

W Polsce i w państwach europejskich stosowane są państwowe wzorce pomiarowe oraz są dostępne akredytowane wzorcowania i zdolności pomiarowe w zakresie odpowiednim do ustanowienia spójności pomiarowej w obszarze oceny zgodności realizowanej przez wszystkie wnioskujące o akredytacje/posiadające akredytacje jednostki oceny zgodności.

laboratorium prawo

Podoba Ci się ten artykuł? Udostępnij!

Oddaj swój głos

Ten artykuł nie został jeszcze oceniony.