Globalne ceny chemikaliów rosną w najszybszym tempie od prawie 20 lat

• Strona główna
• Artykuły
• Globalne ceny chemikaliów rosną w najszybszym tempie od prawie 20 lat

2026-03-19

Główną przyczyną jest trwająca wojna w Iranie, która doprowadziła do poważnych ograniczeń w ruchu przez Cieśninę Ormuz. Blokada szlaku uniemożliwia eksport większości chemikaliów z Bliskiego Wschodu oraz dostawy surowców (ropy naftowej, gazu ziemnego i nafty) do Azji.

Azjatycki przemysł petrochemiczny, zorientowany na eksport, jest strukturalnie deficytowy pod względem nafty – ponad 55% miesięcznego zapotrzebowania na import (ok. 4 mln ton) pokrywały dostawy z Bliskiego Wschodu, głównie z ZEA, Kataru i Kuwejtu. W ciągu kilku dni od zablokowania cieśniny firmy w Azji i na Bliskim Wschodzie zaczęły ogłaszać force majeure – do 17 marca wydano już 35 takich deklaracji.

Ponad 10 krakerów w Azji zależnych od bliskowschodniej nafty oraz powiązane instalacje downstream ograniczyły moce produkcyjne lub całkowicie wstrzymały działalność. Szacuje się, że straty w produkcji etylenu (poza Chinami) wyniosą w marcu ponad 500 tys. ton, a w kwietniu mogą sięgnąć nawet 1 mln ton.

W efekcie ceny surowców i energii gwałtownie rosną we wszystkich regionach, a producenci podnoszą ceny. Klienci downstream panicznie wykupują zapasy, obawiając się przerw w dostawach.

W Europie sytuacja jest szczególnie napięta – od kwietnia mogą zacząć brakować importów z Azji i Bliskiego Wschodu (zamówienia złożone po wybuchu konfliktu). Kanał Sueski jest praktycznie niedostępny, więc transport odbywa się wokół Przylądka Dobrej Nadziei – podróż z zachodniego wybrzeża Indii do ARA (Amsterdam-Rotterdam-Antwerpia) trwa ok. 37 dni.

Europa w ostatnich latach stała się silnie zależna od importu tańszych surowców z Azji i Bliskiego Wschodu – w niektórych segmentach (np. ABS, MMA, żywice epoksydowe, monomer octanu winylu, włókna poliestrowe) import pokrywa 40–50% krajowego zużycia.

- Europejscy operatorzy krakerów, pracujący od lat na niskich obciążeniach, wahają się przed zwiększeniem produkcji – gwałtowny wzrost kosztów nafty i energii zniszczył marże. Operatorzy mają wolne moce, ale potrzebują gwarancji pokrycia dodatkowych kosztów surowcowych. Nawet reaktywacja wyłączonych instalacji jest możliwa, ale wymaga trwałej poprawy popytu. Na rynku panuje chaos – producenci odmawiają realizacji wcześniejszych kontraktów po starych cenach, wprowadzają dopłaty lub limity wolumenów. Przykładowo Borealis wycofał wcześniejsze umowy i ustalił nową minimalną cenę +400 €/t dla dostaw marcowych, LyondellBasell podniósł ceny nawet dla już dostarczonych towarów - podkreśla Nel Weddle, ekspertka ICIS ds. Olefin.

Ceny spot polipropylenu Europie wzrosły w ciągu dwóch tygodni o ok. 40% we wszystkich gatunkach, polietylenu – o 30–40%. Dostępność spot jest minimalna, księgi zamówień zamykane, sprzedawane są nawet off-grade'y zalegające w magazynach od lat.

W segmencie MMA rynek szykuje się na ekstremalnie trudny kwartał – ceny spot osiągnęły najwyższy poziom od września 2024 r., a importy z Bliskiego Wschodu przestały docierać.

Podobne trendy widać w mono propylenie glikolu (MPG), olejach bazowych (wzrost o ponad 200 $/t w grupie I), oleochemikaliach, metanolu (wzrost o 27% w Europie między 27 lutego a 13 marca) czy poliamidzie (nowe oferty z Azji mocno ograniczone).

Analitycy ICIS z regionu Bliskiego Wschodu/Azji i Ameryk podkreślają, że konflikt spowodował ogromne zakłócenia w logistyce, wzrost kosztów frachtu i surowców, co przekłada się na globalny wzrost cen petrochemikaliów. W USA marże producentów poprawiają się dzięki relatywnie niższym kosztom etanu, ale długoterminowo wysokie ceny mogą osłabić popyt i zrównoważyć rynek.

- Sytuacja pozostaje bardzo dynamiczna – trwałość konfliktu i blokady Cieśniny Ormuz zdecyduje o skali kryzysu w najbliższych miesiącach - przekonują analitycy ICIS.

przemysłchemicznyICIS