Europejski projekt SeeZn: naukowcy z Łukasiewicz – INS zbadają, czy przemysłowe odpady mogą stać się cennym źródłem aktywnych tlenków do zastosowań katalitycznych

• Strona główna
• Artykuły
• Europejski projekt SeeZn: naukowcy z Łukasiewicz – INS zbadają, czy przemysłowe odpady mogą stać się cennym źródłem aktywnych tlenków do zastosowań katalitycznych

2025-12-29  / Autor: Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Nowych Syntez Chemicznych   /   Artykuł sponsorowany

Wszechstronność jego zastosowań sprawia, że coraz częściej wykorzystywany jest w bardziej zaawansowanych technologiach. Postęp w dziedzinie nanotechnologii oraz inżynierii materiałowej umożliwił jego szerokie wykorzystanie w elektronice i urządzeniach optoelektronicznych. Równie istotne są jego zastosowania w kosmetyce i farmacji – nanocząstki ZnO zapewniają skuteczną ochronę skóry przed promieniowaniem UVA i UVB, dzięki wysokiej zdolności absorpcji promieniowania UV. Ponadto ZnO w postaci nanocząstek wykazuje właściwości antybakteryjne i przeciwzapalne oraz pomagają regulować nadmiar sebum w kosmetykach matujących. ZnO jest bezpieczny i dobrze tolerowany przez skórę, co czyni go niemal idealnym składnikiem produktów dla dzieci i osób o skórze wrażliwej. Szczególne zainteresowanie naukowców budzą jednak jego właściwości sorpcyjne, katalityczne i fotokatalityczne, które otwierają drogę do tworzenia materiałów nowej generacji. To właśnie ta ostatnia grupa zastosowań stanowi główny obszar zainteresowania projektu SEEZn – Sustainable and Energy Efficient Solutions for the ZnO Market, realizowanego przy wsparciu funduszy europejskich w ramach inicjatywy Kava 13.

Zrównoważony odzysk aktywnego ZnO: naukowcy z Łukasiewicz – INS biorą pod lupę odpady przemysłowe

Wysokopowierzchniowy ZnO o wysokiej czystości, stanowi kluczowy komponent szeregu sorbentów i katalizatorów heterogenicznych. Konwencjonalne metody wytwarzania tlenku cynku wiążą się z wysokim zużyciem surowców pierwotnych i znacznym obciążeniem środowiska.

Projekt SEEZn – Sustainable and Energy Efficient Solutions for the ZnO Market – ma na celu m. in. pokazanie, że odpady przemysłowe tj. pozostałości hutnicze, przepracowane katalizatory czy wyeksploatowane sorbenty mogą stać się wartościowym źródłem aktywnych tlenków w tym ZnO, a to skutkować może ograniczeniem zużycia surowców pierwotnych i zbliżeniem się do zasad gospodarki cyrkularnej. Z chemicznego punktu widzenia wymienione materiały charakteryzują się wysokim potencjałem użytkowym jednak ich ponowne wykorzystanie wymaga opracowania skutecznych metod separacji, oczyszczania i aktywacji.

Celem projektu SEEZn jest także opracowanie technologii umożliwiających odzysk ZnO o właściwościach wymaganych dla zastosowań w katalizie środowiskowej (drobne uziarnienie, wysoka powierzchnia, wysoka czystość, wysoka porowatość), a także zweryfikowanie możliwości jego zastosowania w połączeniu z innymi tlenkami z odzysku np. mieszanymi układami tlenkowymi: Cu-Zn, Cu-Zn-Al, Ni-Al czy FeAl.

Działania badawcze naukowców Łukasiewicz -Instytutu Nowych Syntez Chemicznych (Łukasiewicz – INS) z Grupy Badawczej Katalizatory pod kierownictwem dr Katarzyny Antoniak-Jurak, w pierwszej fazie projektu będą skoncentrowane na ocenie właściwości fizykochemicznych i katalitycznych materiałów o zróżnicowanym składzie chemicznym od ZnO i CuO, po mieszane tlenki, takie jak Cu-Zn, Cu-Zn-Al, Ni-Al czy Fe-Al – otrzymanych w wyniku recyklingu odpadów hutniczych oraz zużytych katalizatorów i sorbentów.

Kolejnym etapem będzie skalowanie technologii wytwarzania wybranych materiałów. Końcowa faza projektu obejmować będzie opracowanie technologii otrzymywania ZnO o rozwiniętej powierzchni właściwej i odpowiedniej czystości ze zróżnicowanych surowców oraz weryfikację możliwości zastosowania odzyskanego ZnO w produkcji sorbentów i katalizatorów do zróżnicowanych aplikacji w tym procesów środowiskowych.

Znaczenie i potencjał projektu - kolejny krok w stronę gospodarki o obiegu zamkniętym

Projekt SEEZn, realizowany przez konsorcjum z firmą Catalyco w roli lidera, wpisuje się w strategiczny kierunek działalności Sieci Badawczej Łukasiewicz jakim jest „Gospodarka o Obiegu Zamkniętym” i kluczowe założenia takiej gospodarki tj. wytwarzanie specjalistach materiałów i nanomateriałów w tym materiałów katalitycznych przy wykorzystaniu czystych, nieszkodliwych dla ludzi i środowiska mediów reakcyjnych czy też zagospodarowanie odpadów w tym odzysk metali z odpadów w procesach recyklingu.

Odzyskane tlenki (w tym ZnO) o rozwiniętej powierzchni właściwej, wysokiej porowatości, odpowiedniej czystości oraz kontrolowanej wielkości cząstek mogą stać się cennym komponentem sorbentów i katalizatorów nowej generacji, wykorzystywanych w procesach syntezy chemikaliów czy otrzymywania nośników energii np. CH₄, H₂. Otworzy to możliwość tworzenia materiałów wysokowydajnych, pochodzących z odpadów, a nie z surowców pierwotnych, zwiększając efektywność procesów przemysłowych i zmniejszając ich ślad węglowy. Wdrożenie takich rozwiązań przyczyni się także do większego bezpieczeństwa surowcowego i lepszego wykorzystania zasobów w przemyśle chemicznym.

Całkowita wartość projektu: 1.228.125,00 EUR

Wykonawca projektu: Konsorcjum

Lider Konsorcjum: Catalyco

Kierownik zadań Łukasiewicz - INS: dr Katarzyna Antoniak-Jurak

Okres realizacji: 1 czerwca 2025 r. - 31 maja 2027 r.

Strona projektu: https://seezn.eu/

Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Nowych Syntez Chemicznych

Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Nowych Syntez Chemicznychbadania i rozwójtechnologiatlenek cynku