W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Mogą Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce prywatności Cookies"

Rozumiem i zgadzam się

Enzymy w detergentach

2026-01-01 / Autor: Michał Sroczyński, specjalista ds. badań molekularnych, Eurofins Dermscan Poland Sp. z o.o., Młody naukowiec, łączący karierę zawodową z naukową jako doktorant Uniwersytetu Gdańskiego, prowadzący badania z zakresu inżynierii genetycznej i biologii syntetycznej.

Od lat przemysł detergentowy rozwija się prężnie, a wraz z tym wzrasta zapotrzebowanie na zrównoważone i ekologiczne środki piorące. Wymusza to wprowadzanie zaawansowanych formuł, które pozwalają na skuteczniejsze i precyzyjniejsze usuwanie plam, w porównaniu do klasycznych mydeł. Enzymy zrewolucjonizowały współczesne formuły detergentów. Te biologiczne katalizatory oferują liczne korzyści, których inne tradycyjne składniki chemiczne nie są w stanie zapewnić. Zwiększają siłę czyszczenia, usuwają uporczywe plamy oraz oszczędzają energię. W niniejszym artykule przedstawiona zostanie rola, jaką enzymy pełnią w detergentach, rodzaje enzymów, mechanizm ich działania oraz wpływ na środowisko.

Geneza wykorzystania enzymów w detergentach sięga początków XX wieku. To wtedy Otto Röhm, niemiecki farmaceuta, 11 grudnia 1913 roku opatentował pierwszy detergent, który w swoim składzie zawierał enzymy. „Burnus”, bo tak właśnie nazywał się ów produkt, zawierał trypsynę ekstrahowaną z trzustki świń. Jednak Otto nie osiągnął wielkiego sukcesu, ponieważ detergent miał niską aktywność, a sama trypsyna wykazywała niską stabilność z innymi składnikami detergentu.

Dopiero 50 lat później detergenty enzymatyczne zyskały na znaczeniu. Zaczęto wykorzystywać lepsze enzymy, odporne na działanie alkaliów i wypełniaczy. Enzymy te obejmowały amylazy, celulazy, lipazy, mannanazy i proteazy. Przemysł detergentów enzymatycznych w kolejnych latach odnotował znaczący postęp. Na początku lat 70. XX wieku wprowadzono innowację – zaczęto wykorzystywać enzymy w postaci niskopyłowych, granulowanych i powlekanych lub płynnych preparatów enzymatycznych. Pozwoliło to na zmniejszenie potencjalnego uczulenia dróg oddechowych, wywołanego wdychaniem pyłów lub aerozoli enzymów. Dzięki temu, enzymy stały się bezpieczniejsze w zastosowaniu. Współcześnie wykorzystywane enzymy są często uzyskiwane na drodze modyfikacji genetycznych, co pozwala na zwiększenie ich aktywności czy zakresu środowiska ich działania.

Enzymy – mechanizm działania

Enzymy są katalizatorami, uściślając bardziej biokatalizatorami, czyli cząsteczkami (głównie białkowymi), które inicjują i przyspieszają reakcję chemiczną, poprzez obniżenie jej energii aktywacji, przy czym same nie zużywają się podczas reakcji chemicznej i po reakcji ponownie wracają do pierwotnej formy. Każda klasa enzymów jest specyficzna i reaguje tylko z odpowiednim dla siebie substratem, cząsteczką, która ze względów na swoją unikalną strukturę pasuje do centrum aktywnego enzymu. Dlatego też, poszczególne enzymy są ukierunkowane na konkretny typ plam. Mechanizm ten działa na zasadzie klucza i zamka w drzwiach. Enzym zatem przypomina selektywne nożyczki, które rozkładają brud z plam na mniejsze, łatwiej usuwalne fragmenty.

Poprzednia strona 1 2 Następna strona