ECHA apeluje o lepszą wiedzę na temat emisji chemicznych z odpadów

• Strona główna
• Artykuły
• ECHA apeluje o lepszą wiedzę na temat emisji chemicznych z odpadów

2025-09-04

Jak wynika z analiz ECHA, istnieje poważna luka w wiedzy dotyczącej emisji chemicznych oraz narażenia ludzi i środowiska na etapie przetwarzania odpadów. Odpady, zdefiniowane w Ramowej Dyrektywie Odpadowej (2006/12/EC), są wyłączone z rozporządzenia REACH i nie klasyfikują się jako substancje, mieszaniny czy wyroby – co potwierdza artykuł 2(2) tego rozporządzenia. Ten problem jest również zaznaczony w wytycznej ECHA R18 na temat oceny narażenia na etapie odpadów, a także w raportach dotyczących ograniczeń i badań nad potencjalnymi przyszłymi regulacjami, takich jak te dla PVC i ABFR.

Etap odpadów odgrywa kluczową rolę w nowych zadaniach agencji, w tym tych określonych w Rozporządzeniu o Opakowaniach i Odpadach Opakowaniowych (PPWR) oraz Rozporządzeniu o Bateriach. W przypadku baterii ECHA już inwestuje w rozwój metodologii oceny recyklingu i końca życia produktów. Brak danych obejmuje nie tylko szacowanie emisji chemikaliów – podstawy dla analiz narażenia w REACH i innych procesach legislacyjnych – ale także samo narażenie, w tym dla ludzi poprzez środowisko, pracowników obsługujących odpady (istotne dla Rozporządzenia o Bateriach) oraz identyfikację substancji utrudniających recykling.

Ponadto ECHA bada możliwości uwzględnienia wpływu procesów przetwarzania i recyklingu na aspekty poza ryzykiem chemicznym, takie jak ślad węglowy, zużycie zasobów czy zubożenie warstwy ozonowej. Te elementy są już kluczowe w ocenach pod nowymi regulacjami, np. dotyczącymi baterii, i mogą zyskać na wadze w przyszłości, wraz z rosnącym naciskiem na cyrkularność gospodarki.

Szacowanie emisji z etapu odpadów stanowi fundamentalny krok w ocenie ryzyka, niezbędny do przygotowania dossier ograniczeń i raportów badawczych dla substancji niebezpiecznych dla środowiska (np. PBT, PMT) lub zdrowia ludzkiego (narażenie poprzez środowisko). W braku rzetelnych danych ECHA stosuje konserwatywne szacunki, co często prowadzi do zawyżonych prognoz emisji w porównaniu do wcześniejszych etapów cyklu życia produktów, w tym ich użytkowania. To z kolei może skutkować nadmiernie ostrożnymi środkami regulacyjnymi.

W nowych zadaniach agencji, takich jak te w Rozporządzeniu o Bateriach, ocena etapu odpadów jest równie istotna. Potencjalne ograniczenia substancji w bateriach mogą obejmować środki zarządzania ryzykiem właśnie na tym etapie, w tym podczas recyklingu, aby skutecznie kontrolować zagrożenia.

Projekty wypełniające te luki w wiedzy i usprawniające ocenę etapu odpadów mogą przynieść bardziej realistyczne i proporcjonalne środki regulacyjne, np. w ramach ograniczeń REACH, a także Rozporządzeń o Bateriach oraz Opakowaniach i Odpadach Opakowaniowych.

W krótkim terminie priorytetem jest uzupełnienie kluczowych braków, takich jak szacowanie emisji z etapu odpadów – zwłaszcza w procesach wstępnych, jak rozdrabnianie (szczególnie istotne dla substancji w tworzywach sztucznych, np. poprzez dedykowane kampanie monitorujące) – oraz emisji z recyklingu baterii i opakowań. Następnie można rozwijać projekty usprawniające lub adaptujące istniejące metodologie do oceny narażenia pracowników, środowiska i ludzi poprzez środowisko, a także ryzyka środowiskowego na etapie końca życia odpadów (np. emisje podczas składowania na wysypiskach czy spalania).

W perspektywie średnio- i długoterminowej ECHA planuje projekty skupione na ocenie innych wpływów, takich jak ślad węglowy, utrata ziemi i zasobów, integrując je z oceną ryzyka chemicznego. Te inicjatywy mogą znacząco wspomóc przejście na gospodarkę cyrkularną, zapewniając bezpieczeństwo materiałów i minimalizując negatywne skutki dla środowiska i zdrowia publicznego.

ECHA zachęca do współpracy z interesariuszami, aby przyspieszyć te badania i wdrożyć bardziej zrównoważone praktyki w zarządzaniu odpadami.

ECHAprawoodpadyprzemysł chemiczny