Cefic: reforma systemu ETS to test dla europejskiej transformacji klimatycznej i przemysłowej

- Bez tych elementów ambitne cele klimatyczne UE mogą paradoksalnie prowadzić do osłabienia europejskiego przemysłu zamiast do realnej redukcji emisji na świecie. W sytuacji rosnącej presji ze strony regionów o luźniejszych regulacjach klimatycznych i niższych kosztach energii, dalsze zaostrzanie systemu EU ETS bez dostosowania grozi zamykaniem zakładów w Europie, utratą miejsc pracy oraz zwiększeniem zależności od importu. Dlatego kluczowe jest pilne dostosowanie systemu EU ETS jeszcze przed 2030 rokiem. System powinien stać się bardziej elastyczny i uwzględniający realia przemysłowe, tak aby firmy mogły pozostawać konkurencyjne na globalnym rynku, jednocześnie realizując cele klimatyczne Unii - tłumaczy Cefic.

Obecna ścieżka zakłada osiągnięcie zera przez system ETS już w 2039 roku. Jednak tempo rozwoju technologii, dostępności niskoemisyjnej energii oraz niezbędnej infrastruktury w Europie nie nadąża za tym harmonogramem. Szczególnie narażone są sektory trudne do dekarbonizacji, takie jak chemiczny, gdzie procesy technologiczne wymagają nie tylko ogromnych nakładów, ale także stabilnych warunków operacyjnych.

Brak jasności co do sposobu radzenia sobie z emisjami resztkowymi pogłębia rozbieżność między regulacjami a realnymi możliwościami biznesowymi. W efekcie powstaje coraz większa luka, która utrudnia tworzenie rentownych modeli inwestycyjnych.

Cefic apeluje o pragmatyczne spowolnienie tempa obniżania limitu uprawnień (cap) jeszcze przed 2030 rokiem oraz jego przemodelowanie w zgodzie z celem neutralności klimatycznej UE. Trajektoria powinna być ściśle powiązana z rzeczywistym tempem rozwoju warunków umożliwiających transformację, m.in. z postępem w budowie infrastruktury, dostępnością ekonomicznie uzasadnionej energii niskoemisyjnej oraz skutecznymi mechanizmami popytu rynkowego.

Warto rozważyć wprowadzenie automatycznego mechanizmu korygującego cap w sytuacjach, gdy kluczowe warunki umożliwiające nie zostaną spełnione. Tylko takie podejście pozwoli uniknąć utraty zdolności produkcyjnych bez realnych korzyści dla klimatu.

Cefic uważa, że przyszły ETS powinien uwzględniać większą elastyczność, w tym szersze uznawanie usuwania CO₂ oraz obiegu węgla. Konieczne ma być również lepsze dostosowanie regulacji do specyfiki poszczególnych sektorów, zamiast stosowania uniwersalnych, oderwanych od rzeczywistości założeń.

- Tylko system oparty na realnych możliwościach technicznych i ekonomicznych pozwoli europejskiemu przemysłowi chemicznemu na kontynuowanie transformacji, zamiast zmuszać go do relokacji produkcji poza granice UE. Utrata tych zdolności oznaczałaby nie tylko osłabienie gospodarki, ale także wzrost globalnych emisji i zależności strategicznych. Przemysł chemiczny jest gotów aktywnie uczestniczyć w zielonej transformacji, pod warunkiem że regulacje będą uwzględniać rzeczywistość przemysłową i tworzyć stabilne ramy dla długoterminowych inwestycji. Realistyczna ścieżka redukcji w ETS to nie ustępstwo, lecz warunek skutecznej dekarbonizacji Europy - brzmi stanowisko Cefic.