Bruksela odsłania „plastikową tarczę”. Pakiet pilotażowy ma uratować europejski recykling

• Strona główna
• Artykuły
• Bruksela odsłania „plastikową tarczę”. Pakiet pilotażowy ma uratować europejski recykling

2025-12-29

Nowe środki mają na celu optymalizację recyklingu plastiku, pełne wykorzystanie potencjału jednolitego rynku oraz wzmocnienie bezpieczeństwa gospodarczego, autonomii strategicznej, konkurencyjności i zrównoważonego rozwoju Unii Europejskiej. Działania te wpisują się w wnioski raportu Mario Draghiego, który podkreśla cyrkularność i efektywność zasobową jako kluczowe czynniki wzmacniania konkurencyjności europejskiego przemysłu.

W obliczu narastających problemów w sektorze recyklingu plastiku – takich jak rozdrobniony rynek materiałów z odzysku, wysokie koszty energii, wahania cen pierwotnego plastiku oraz nieuczciwa konkurencja z państw trzecich – Komisja zdecydowała się na dwuetapowe podejście.

Pierwszy etap obejmuje konkretne, krótkoterminowe działania pilotażowe skoncentrowane głównie na plastiku, przy jednoczesnym wsparciu inwestycji i innowacji w szerszym zakresie. W 2026 roku planowane jest przedstawienie aktu o gospodarce obiegu zamkniętego (Circular Economy Act), który wprowadzi dalsze, horyzontalne rozwiązania poprawiające funkcjonowanie jednolitego rynku surowców wtórnych.

Gospodarka cyrkularna otwiera przed sektorem tworzyw sztucznych ogromne możliwości. Według analiz Wspólnego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej wdrożenie rozwiązań cyrkularnych pozwoliłoby do 2050 roku zmniejszyć emisje gazów cieplarnianych w całym łańcuchu wartości plastiku o 45%, zdekarbonizować zużycie energii oraz poprawić bilans handlowy sektora o 18 mld euro rocznie.

Obecnie europejscy recyklerzy borykają się z poważnymi stratami finansowymi i spadkiem wykorzystania mocy produkcyjnych, co zagraża zarówno unijnym celom cyrkularnym, jak i konkurencyjności przemysłu. Kluczowym problemem pozostaje brak ujednoliconych, przewidywalnych unijnych regulacji dotyczących swobodnego przepływu recyklowanych tworzyw sztucznych, co prowadzi do fragmentacji rynku.

W ramach ogłoszonego pakietu Komisja Europejska:

- Przedstawiła akt wykonawczy wprowadzający unijne kryteria „końca statusu odpadu” dla plastików na podstawie dyrektywy ramowej o odpadach. Ustalenie wspólnych standardów, kiedy materiały z recyklingu ponownie stają się produktami gotowymi do ponownego użycia, ma stworzyć prawdziwy jednolity rynek recyklowanego plastiku, uprościć procedury administracyjne (zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw) oraz zagwarantować stabilne dostawy wysokiej jakości surowca wtórnego w całej Europie. Projekt aktu został opublikowany do publicznych konsultacji – uwagi można zgłaszać do 26 stycznia 2026 roku.

- Przedłożyła do głosowania przez państwa członkowskie akt wykonawczy dotyczący zawartości recyklatu w jednorazowych butelkach PET na napoje (na podstawie dyrektywy SUP). Nowe przepisy mogą otworzyć nowe możliwości dla recyklingu chemicznego, umożliwiając zaliczanie chemicznie przetworzonych tworzyw do unijnych celów recyklingowych – pod pewnymi warunkami i jako uzupełnienie recyklingu mechanicznego. Jasne ramy regulacyjne mają zwiększyć pewność prawną i zachęcić do inwestycji w technologie chemicznego recyklingu w całej Unii.

Komisja zapowiedziała także wznowienie i wzmocnienie Sojuszu na rzecz Cyrkularnych Tworzyw Sztucznych (Circular Plastics Alliance). Organizacja ta ma stać się bardziej strukturalną i inkluzywną platformą współpracy w całym łańcuchu wartości plastiku – z udziałem przemysłu, państw członkowskich i Komisji – w celu wyznaczania wspólnych priorytetów i rozwiązywania kluczowych wyzwań wpływających na konkurencyjność i cyrkularność sektora.

Aby zapewnić uczciwą konkurencję między produktami wytwarzanymi w UE a importowanymi, Komisja wprowadza odrębne kody celne dla pierwotnego i recyklowanego plastiku – ułatwi to kontrolę przestrzegania unijnych regulacji przez służby celne i organy nadzoru rynku. Uruchomione zostaną także intensywne monitorowanie unijnego i globalnego rynku pierwotnego oraz recyklowanego plastiku, co posłuży jako podstawa do ewentualnych środków handlowych chroniących uczciwą konkurencję. Ocena tych działań zaplanowana jest na 2026 rok.

Wśród innych inicjatyw znalazło się zwiększone wsparcie dla projektów cyrkularnych we współpracy z krajowymi bankami i Europejskim Bankiem Inwestycyjnym oraz pilotaż narzędzia koordynacji konkurencyjności (Competitiveness Coordination Tool – CCT) na rzecz transregionalnych hubów cyrkularności. Hub’y te mają promować inteligentną specjalizację i współpracę transgraniczną w celu skalowania recyklingu i praktyk obiegu zamkniętego.

Równolegle Komisja uruchomiła publiczną konsultację oraz wezwanie do przedkładania dowodów w celu oceny dyrektywy w sprawie jednorazowych tworzyw sztucznych (SUPD). Badanie ma ocenić skuteczność dyrektywy w ograniczaniu negatywnego wpływu wybranych produktów plastikowych na środowisko morskie i zdrowie ludzi, a także w promowaniu gospodarki cyrkularnej, innowacyjnej i zrównoważonej. Konsultacje potrwają do 17 marca 2026 roku.

Pakiet działań realizuje zapowiedź Ursuli von der Leyen z wrześniowego orędzia o stanie Unii w 2025 roku o przyspieszeniu transformacji w kierunku gospodarki obiegu zamkniętego. Skupiając się na kluczowych sektorach i wprowadzając konkretne, praktyczne rozwiązania, Komisja przygotowuje grunt pod solidny akt o gospodarce obiegu zamkniętego, planowany na koniec 2026 roku.

tworzywa sztuczneprawogospodarka obiegu zamkniętegorecykling