W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Mogą Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce prywatności Cookies"

Rozumiem i zgadzam się

Biosurfaktanty pozyskiwane z roślin – lipopeptydy oraz saponiny

2026-01-18 / Autor: dr inż. Jolanta Janiszewska, dr inż. Katarzyna Kurzepa, Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Chemii Przemysłowej imienia Profesora Ignacego Mościckiego, Grupa Badawcza Farmacji, Chemii Kosmetycznej i Biotechnologii

Biosurfaktanty to związki powierzchniowo czynne syntetyzowane z surowców odnawialnych, stanowiące przyjazną dla środowiska alternatywę dla surfaktantów pochodzenia petrochemicznego. Wytwarzane są przez liczne grzyby strzępkowe, drożdże i bakterie. W zależności od rodzaju charakteryzują się odmiennymi właściwościami powierzchniowymi i emulgującymi.

Jednym z głównych wyzwań technologicznych w opracowaniu biosurfaktantów pozyskiwanych z roślin jest uzyskanie właściwości typowych dla surfaktantów konwencjonalnych, zwłaszcza cech najbardziej docenianych przez konsumentów, takich jak zdolność emulgowania tłuszczy czy pianotwórczość. Ważną cechą biosurfaktantów jest również ich aktywność biologiczna, która poszerza potencjalne obszary zastosowań np. w rolnictwie, farmacji i kosmetyce. W ostatnich latach obserwuje się intensyfikację badań ukierunkowanych na zwiększenie wydajności produkcji biomateriałów (m.in. poprzez inżynierię szczepów czy fermentację z wykorzystaniem substratów odpadowych), optymalizację procesów downstream (tańsze i bardziej zrównoważone metody wydzielania i oczyszczania). Nadal jednak kluczowymi barierami pozostają koszty produkcji i oczyszczania biosurfaktantów oraz potrzeba przeprowadzenia szerokich badań toksykologicznych i operacyjnych w warunkach polowych i klinicznych.

Wprowadzenie

Surfaktanty konwencjonalne produkowane są w całości lub w części ze źródeł kopalnych, przy wykorzystaniu technologii znanych od wielu lat, dobrze opisanych i zoptymalizowanych. Charakteryzują się bardzo dobrymi właściwościami użytkowymi i szerokimi możliwościami aplikacyjnymi w produktach rynkowych. Jednak liczne badania naukowe przedstawione w literaturze wskazują na ich niekorzystny wpływ na środowisko, obejmujący zarówno same surfaktanty, jak i produkty ich degradacji. Związki te są trudne w utylizacji, a ich nagromadzenie w glebie i wodach stanowi narastający problem globalny. Uważa się, że surfaktanty konwencjonalne mogą mieć wpływ m.in. na wymieranie gatunków wodnych, problemy zdrowotne ludzi, na obniżanie się poziomu tlenu w wodzie, zakłócenie cyklu wodnego i ogólnej degradacji ekosystemów. Ze względu na wysoką rozpuszczalność w wodzie, resztkowe ilości surfaktantów często zostają po procesach oczyszczenia ścieków i przedostają się do ekosystemów wodnych. Szacuje się, że około 60% surfaktantów nie ulega usunięciu w procesach oczyszczania, co w skrajnych przypadkach może wymuszać konieczność utylizacji części wody. Dodatkowo, surfaktanty mogą osłabiać skuteczność działania mikroorganizmów wykorzystywanych w bioremediacji i oczyszczaniu ścieków, ze względu na swoje właściwości przeciwdrobnoustrojowe. Stała ekspozycja mikroorganizmów na te związki sprzyja również rozwojowi oporności bakterii.

Poprzednia strona 1 2 Następna strona