Akt o gospodarce o obiegu zamkniętym ma stworzyć jednolity unijny rynek surowców wtórnych

2026-10-02

Europejskie organizacje branżowe apelują, iż Komisja Europejska powinna wykorzystać planowany Akt o gospodarce o obiegu zamkniętym (Circular Economy Act - CEA), by odejść od rozproszonego zarządzania odpadami i zbudować sprawnie działający rynek wewnętrzny surowców wtórnych. Kluczowym narzędziem ma stać się zharmonizowana i egzekwowalna rozszerzona odpowiedzialność producenta.

Apel do komisji podpisało kilkadziesiąt organizacji branżowych reprezentujących interesy europejskich producentów z róznych sektorów przemysłu, w tym branży chemicznej, tworzyw sztucznych, opakowań, recyklingu, gospodarki odpadami. Wskazują one, iż obecnie systemy ROP finansują zbieranie, sortowanie i recykling odpadów w całej UE, ale ich skuteczność pozostaje bardzo zróżnicowana. Różne krajowe przepisy i sposoby wdrożenia hamują rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym. Nowe przepisy mają to zmienić - ROP powinien stać się motorami konkurencyjności i strategicznej autonomii Europy, a nie zbiorem administracyjnych obowiązków.

CEA powinien wprowadzić horyzontalne rozporządzenie unijne regulujące systemy ROP. Takie rozwiązanie, oparte na art. 114 TFUE, zapewniłoby jednolite zasady, ograniczyło fragmentację rynku i dało firmom pewność prawną niezbędną do skalowania modeli biznesowych opartych na obiegu zamkniętym. Rozporządzenie stworzyłoby też warunki do swobodnego przepływu surowców wtórnych między państwami członkowskimi.

Odpowiedzialność, finansowanie i decyzje muszą pozostać po stronie producentów. To oni wprowadzają produkty na rynek i najlepiej łączą projektowanie z późniejszym zbieraniem i recyklingiem. Władze publiczne powinny sprawować nadzór, ale środki z opłat ROP nie mogą trafiać do budżetu ogólnego. Unijne prawo nie powinno legitymizować systemów zarządzanych przez państwo, w których składki producentów zaczynają pełnić funkcję podatków.

Producenci i organizacje odpowiedzialności producentów (PRO) muszą publikować szczegółowe dane o wynikach, strukturze opłat, kryteriach ekomodulacji i sposobie wydatkowania środków. Tę samą transparentność powinny zapewnić gminy i firmy odpadów, które otrzymują pieniądze z ROP. Środki zebrane na dany strumień odpadów powinny finansować wyłącznie koszty zarządzania tym strumieniem - bez krzyżowego subsydiowania.

CEA powinien uprościć obowiązki rejestracyjne, szczególnie dla MŚP i firm działających w kilku krajach. Dla opakowań jasno określono, że reprezentanci krajowi mogą być wymagani jedynie od producentów spoza UE. Jednocześnie państwa członkowskie muszą wzmocnić zbiórkę selektywną i prowadzić skuteczne kampanie informacyjne - bez wiarygodnych dostaw surowców wtórnych nie powstanie rynek.

Akt o gospodarce o obiegu zamkniętym ma dać Europie ramy, które zamienią odpady w wartościowy zasób. Zharmonizowane rozporządzenie ROP, silna odpowiedzialność producentów, przejrzyste przepływy finansowe i lepsza infrastruktura zbierania to warunki konieczne, by powstał prawdziwy europejski rynek surowców wtórnych. Bez jednolitych zasad konkurencyjna gospodarka o obiegu zamkniętym pozostanie tylko hasłem.

ROP prawo odpady GOZ

Podoba Ci się ten artykuł? Udostępnij!

Oddaj swój głos

Ten artykuł nie został jeszcze oceniony.