Artykuły - Tworzywa sztuczne

Rynek PTA w Europie walczył z kurczącą się podażą

25.07.2019
Autor: Dominik Wójcicki
Rynek PTA w Europie walczył  z kurczącą się podażą

Polska jest jednym z sześciu europejskich państw, w których produkowany jest oczyszczony kwas tereftalowy (PTA ), stosowany do produkcji tworzywa PET, tekstyliów i włókien poliamidowych.

Polski rynek

Od lat 60. XX wieku PTA jest produkowany w procesie katalitycznego utleniania bromowego paraksylenu, a następnie jest oczyszczany w procesie uwodornienia. Jednakże w procesie produkcyjnym dokonano przez dekady kilku ulepszeń i to zarówno w odniesieniu do utleniania, jak i oczyszczania. Po 2000 r. został opracowany nowy proces produkcyjny pod nazwą „X Technology", który to obejmuje innowacyjne metody recyklingu wody i lepsze techniki separacji ciał stałych i cieczy. W Polsce proces produkcji PTA wygląda w ten sposób, iż wpierw w wyniku katalitycznego utleniania paraksylenu tlenem zawartym w sprężonym powietrzu otrzymuje się surowy kwas tereftalowy (CTA). W kolejnym etapie, poprzez katalityczne uwodornienie zanieczyszczeń zawartych w CTA, otrzymuje się już oczyszczony kwas tereftalowy PTA o wysokich parametrach jakościowych. W naszym kraju taki oczyszczony kwas powstaje od 2011 r. we Włocławku w instalacji o mocach 690  tys. ton rocznie, należącej do PKN Orlen. Koncern dysponuje skojarzonym kompleksem wytwórczym, w którym oprócz PTA produkowany jest w Płocku także paraksylen, czyli wysokiej czystości produkt otrzymywany w wyniku selektywnej adsorpcji z mieszaniny węglowodorów, składającej się głównie z izomerów aromatów C8. Paraksylen jest podstawowym związkiem służącym do produkcji PTA.

Rynek w Europie

Gdy Orlen oddawał do użytku swoją instalację, to na europejskim rynku PTA funkcjonowało siedmiu wytwórców. W chwili swego otwarcia płocka instalacja natychmiast znalazła się na pozycji kluczowego dostawcy produktu w regionie. Jej obiekt był drugim pod względem wielkości i zarazem najnowocześniejszym tego typu w Europie. Dzisiaj na naszym kontynencie zostało już tylko czterech wytwórców PTA, nic więc dziwnego, że znaczenie Orlenu jeszcze wzrosło. Należy do niego 16% europejskiego rynku wedle kryterium zainstalowanych mocy wytwórczych.

Liderem w branży jest wywodząca się z Tajlandii firma Indorama. Posiada ona aktywa zlokalizowane w Holandii, Hiszpanii i Portugali. Łącznie mogą one w ciągu roku wyprodukować 1,77 mln ton PTA, co oznacza, że w rękach Indoramy jest 42% udziałów w rynku w Europie. Wiceliderem jest spółka BP, a jej zakład zlokalizowany w Belgii może pochwalić się wydajnością 1,4 mln ton rocznie, co daje BP 33% udziałów w rynku. PTA produkowane jest także w Rosji przez tamtejszą firmę Polief, która wchodzi w skład państwowego giganta, jakim jest Sibur. Polief jest aktualnie w trakcie inwestycji podnoszącej produkcję z 270 tys. t/r. do ok. 320 tys. t/r. Całkowite europejskie moce wytwórcze dla PTA szacowane są na ok. 4,2 mln ton.

Rynek w Ameryce Płn. większy od europejskiego rynku

Minimalnie większa produkcja ma miejsce w Ameryce Północnej, gdzie nominalne zdolności wytwórcze opiewają na ok. 4,95 mln ton rocznie. Największym tamtejszym oferentem PTA jest przedsiębiorstwo Alpek, dysponujące instalacjami o mocy na poziomie 2,25 mln t/r., z czego większy jego zakład istnieje w Meksyku (1,61 mln ton), a mniejszy w USA – 640 tys. ton. Alpek wyprzedza spółkę BP (1,4 mln ton) i Indoramę (1,05 mln ton).

Niewielkim producentem PTA w Ameryce Płn. jest też koncern Eastman, mogący wyprodukować rocznie 250 tys. ton PTA. Najpoważniejszą zmianą na rynku północnoamerykańskim jest objęcie przez Alpek udziałów w spółce Corpus Christi Polymers, której wcześniejszym właścicielem było przedsiębiorstwo M&G USA Corp. Umiejscowiony w Teksasie zakład wytwórczy będzie mógł niebawem produkować rocznie 1,3 mln ton PTA i 1,5 mln ton PET.

Azja gigantem światowym

Znacznie bardziej urozmaicony jest natomiast rynek azjatycki, a zwłaszcza chiński, na którym pracuje największa liczba producentów. To zaś sprawia, że różnica między wielkością produkcji na rynku azjatyckim a rynku europejskim czy północnoamerykańskim jest przeogromna.

Największe operujące w Azji firmy to Yisheng z produkcją 13,2 mln ton rocznie, Heng Li – 6,9 mln ton, BP – 6,7 mln ton, RIL – 4,9 mln ton, Xianglu – 4,5 mln ton, Indorama – 3,7 mln ton, Yuandong – 3,2 mln ton, Hailum – 3 mln ton, FCFC – 2,9 mln ton i Hanbang – 2,8 mln ton.

Azjatyckie 68 mln ton zainstalowanych aktualnie mocy produkcyjnych z perspektywą dalszego wzrostu, to w porównaniu z 4-5 mln ton w Europie i Ameryce Płn. przepaść. A dodać trzeba, że trwają w Azji następujące inwestycje: Sichuan Shengda – 1 mln ton przygotowanych do oddania do użytku w 2019 r.; JBF – 1,25 mln ton w 2019 r., Xinfengming – 2,2 mln ton w 2019 r.; Hengli Petrochemical – 2,5 mln ton w 2019 r.; Zhongtai Kunyu – 1,2 mln ton w 2020 r.; Zhongjin Petrochemical – 3,3 mln ton w 2020 r. oraz Formosa – 1,5 mln ton w 2020 r. Za wyjątkiem JBF wszystkie one odnoszą się do rynku chińskiego.

Wyświetlono: 1274

Przeczytaj również

Skomentuj

Kalendarium

więcej