W 2010 roku branża tworzyw sztucznych w UE-27 odrabiała straty spowodowane kryzysem, który rozpoczął się w 2008 roku. Producenci tworzyw osiągnęli obroty w wysokości 104 mld euro, odnotowując wzrost o 17%, natomiast obroty branży przetwórczej wyniosły 203 mld euro – wzrost o 9,5%. Przemysł tworzyw sztucznych, łącznie z producentami urządzeń dla tej branży, pomimo spadku zatrudnienia w stosunku do 2008 roku, wciąż zapewnia miejsca pracy dla około 1,6 mln mieszkańców Europy.

W roku 2010 światowa produkcja tworzyw sztucznych wzrosła w stosunku do roku 2009 o 15 mln ton (6%), osiągając wielkość 265 mln ton. Jest to potwierdzenie długoterminowej prognozy wzrostu produkcji tworzyw, kształtującego się na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat na poziomie 4,5% rocznie. W 2010 roku produkcja tworzyw sztucznych w Europie osiągnęła 57 mln ton (22% światowej produkcji), a Chiny wyprzedziły kontynent europejski, stając się największym producentem tworzyw z udziałem na poziomie 23,5%.
Branża tworzyw sztucznych odgrywa również ważną rolę z punktu widzenia wzrostu gospodarczego, dzięki innowacjom w wielu sektorach europejskiej gospodarki, m.in. w motoryzacji, przemyśle elektrycznym i elektronicznym, budownictwie oraz produkcji żywności i napojów. Tworzywa sztuczne to prawdziwi mistrzowie pod względem oszczędności zasobów, ponieważ jest to materiał pozwalający zaoszczędzić więcej surowców kopalnych, niż zużywa się do jego produkcji. Innymi słowy „więcej znaczy mniej”. Przykładowo, zastąpienie tworzyw materiałami alternatywnymi spowodowałoby wzrost zużycia energii o 46%, wzrost emisji dwutlenku węgla również o 46%, a także oznaczałoby wzrost ilości odpadów w całej Unii Europejskiej o 100 mln ton rocznie. Można się spodziewać, że popularność tworzyw sztucznych jako materiału będzie wzrastać, ponieważ dzięki swoim unikalnym właściwościom będzie on znajdować coraz więcej innowacyjnych zastosowań. Długoterminowo w skali światowej prognozowany jest 4% wzrost zużycia per capita. Pomimo wysokiego wskaźnika wzrostu w Azji i nowych krajach członkowskich UE, zużycie na mieszkańca utrzymuje się tam na znacznie niższym poziomie niż w bardziej rozwiniętych regionach przemysłowych. Jednak i w tych wysokouprzemysłowionych regionach można spodziewać się wzrostu nieco powyżej wskaźnika PKB, co oznacza możliwość dalszego rozwoju branży.

Zastosowanie tworzyw sztucznych
Sektory zastosowań
W 2010 roku zapotrzebowanie europejskich przetwórców na tworzywa wzrosło do 46,4 mln ton, czyli o 4,5% w porównaniu do roku 2009. Względny udział poszczególnych sektorów zastosowań pozostał zasadniczo niezmieniony w stosunku do lat poprzednich – w dalszym ciągu największym segmentem były opakowania z udziałem 39%. Udział ten jest jednak mniejszy niż rok wcześniej (40,1%), co wynika z szybszego rozwoju w 2010 roku w porównaniu z 2009 r. zastosowań o charakterze technicznym. Za branżą opakowaniową znalazły się kolejno: budownictwo (20,6%), motoryzacja (7,5%) oraz przemysł elektryczny i elektroniczny (5,6%). Pozostałe segmenty zastosowań to sport, zdrowie i bezpieczeństwo, rozrywka i wypoczynek, rolnictwo, budowa maszyn, produkcja urządzeń AGD oraz meble.

Rodzaje tworzyw sztucznych
Istnieją różne rodzaje tworzyw sztucznych, a każdy rodzaj występuje w licznych odmianach, co umożliwia optymalny dobór materiału do określonego zastosowania. Do „wielkiej piątki” tworzyw, które odznaczają się największymi udziałami rynkowymi, należą:

• polietylen – w tym polietylen małej gęstości, liniowy polietylen małej gęstości oraz polietylen dużej gęstości,
• polipropylen,
• polichlorek winylu,
• polistyren (stały – PS i spieniony – EPS),
• politereftalan etylenu.

Łącznie na powyższe polimery przypada około 74% całego zapotrzebowania na tworzywa sztuczne w Europie. Trzy główne grupy polimerów w rozbiciu na udziały rynkowe to: polietylen (29%), polipropylen (19%) oraz polichlorek winylu (12%). Wzrost zużycia poszczególnych rodzajów tworzyw sztucznych w 2010 roku był zróżnicowany. Najwyższy wskaźnik wzrostu odnotowano dla tworzyw konstrukcyjnych, np. zapotrzebowanie na ABS wzrosło o 13%, na poliamidy – o 20%, natomiast dla różnych tworzyw wielkotonażowych z „wielkiej piątki” wzrost wynosił od 1,4 do 8%. Zwiększone zapotrzebowanie na tworzywa konstrukcyjne jest wynikiem zarówno ogólnego wzrostu, jak i odrabiania strat spowodowanych przez kryzys gospodarczy, który dotknął tworzywa konstrukcyjne w znacznie większym stopniu niż „wielką piątkę”.

Światowy import i eksport
Unia Europejska od wielu lat jest ważnym eksporterem netto tworzyw sztucznych (tworzyw pierwotnych i produktów przetworzonych). W latach 2000–2010 saldo obrotów wzrosło o ponad 100%, a łączna nadwyżka handlowa w 2010 roku wyniosła 15,7 mld euro. Pomimo malejącego zatrudnienia oraz utraty na rzecz Chin pozycji największego producenta, europejski przemysł tworzyw sztucznych wciąż jest kluczową branżą przyczyniającą się do nadwyżki handlowej osiąganej przez Unię Europejską. Największymi odbiorcami nieprzetworzonych tworzyw sztucznych pozostają Chiny (razem z Hongkongiem), Turcja, Rosja oraz Szwajcaria.
Produkty przetworzone były eksportowane z Unii Europejskiej przede wszystkim do Szwajcarii, Rosji oraz USA.

Odzysk wartości tworzyw
W ubiegłym roku ilość odpadów pokonsumenckich wzrosła w stosunku do roku 2009 o 2,5%, do poziomu 24,7 mln ton, z czego 10,4 mln ton trafiło na wysypiska, a 14,3 mln ton udało się poddać odzyskowi. Ilość odpadów tworzyw sztucznych trafiających na składowiska w 2010 r. zmniejszyła się tylko nieznacznie, ponieważ łączna ilość wytworzonych odpadów wzrosła. Ilość odpadów poddanych recyklingowi wzrosła o 8,7%, dzięki większej aktywności firm zajmujących się recyklingiem, a także dzięki programom zbiórki opakowań, zwiększającym aktywność obywateli. Z kolei ilość tworzyw sztucznych wykorzystanych w procesach odzysku energii wzrosła o 9,8%, głównie dzięki większemu wykorzystaniu pokonsumenckich odpadów tworzyw sztucznych do produkcji paliwa przeznaczonego dla elektrowni i cementowni. Łącznie, w porównaniu do roku 2009, procesom recyklingu oraz odzysku energii poddano o 9,3% więcej pokonsumenckich odpadów tworzyw sztucznych.

CAŁY ARTYKUŁ ZNAJDĄ PAŃSTWO W NR 6/2011 "CHEMII I BIZNESU". ZAPRASZAMY.