Ostatnie półtora roku okazało się niezwykle trudne dla producentów i przetwórców sadzy. Zanotowano 10% spadek zapotrzebowania na produkt. Zgodnie z informacjami MarketPublishers, Ltd. globalna produkcja sadzy w 2009 roku zmniejszyła się do poziomu 10 mln ton. Jak informują jednak analitycy, trend ten zmieni się już w tym roku, a przez sześć kolejnych lat popyt na sadzę będzie rósł w tempie 2-4% rocznie. Szczególnie istotne inwestycje dotyczyć będą rynków chińskiego i indyjskiego.

Sadza jest dodatkiem wykorzystywanym w przetwórstwie gumy już od 115 lat. Popularność stosowania sadzy w wyrobach gumowych wynikała i wynika przede wszystkim z jej wzmacniających właściwości, odporności na ścieranie i starzenie.

Zastosowanie
Zdecydowana większość wyprodukowanej na świecie sadzy (ponad 90%) znajduje wykorzystanie jako wypełniacz wzmacniający wyroby gumowe, nadający im wyższą odporność i wytrzymałość. Największym odbiorcą sadzy jest przemysł oponiarski (ponad 75%), a pozostałe 25% jest stosowane w produkcji innych wyrobów gumowych, takich jak pasy transmisyjne, uszczelki czy węże. Stosunkowo niewielka ilość sadzy (10% światowej produkcji) jest wykorzystywana w produktach innych niż gumowe, w przemyśle farb i lakierów (uzyskanie czarnego koloru i różnych odcieni szarego), papierniczym i poligraficznym.
Sadza znajduje również wykorzystanie w:
■ produkcji elektrod i ogniw,
■ barwieniu tworzyw, z których są otrzy-mywane folie, opakowania,
■ produkcji tonerów do drukarek (nada-wanie koloru),
■ produkcji tworzyw (nadawanie właści-wości przewodzących),
■ produkcji tworzyw, jako antyutleniacz (tworzywa powłokowe lub geomembrany), co wydłuża czas życia tworzyw,
■ procesie wytwarzania artykułów biurowych (np. ołówków).

Producenci
Największe światowe zdolności produkcyjne sadzy są zlokalizowane w rejonie Azji i Pacyfiku (ponad 6,5 mln t/r.). Przodującym światowym wytwórcą są Chiny, ze zdolnościami produkcyjnymi przekraczającymi 3,5 mln. t/r. (poziom wyższy niż łączne zdolności Europy Wschodniej, Zachodniej, Bliskiego Wschodu i Afryki). Około 18% wyprodukowanej na świecie sadzy pochodzi z Ameryki Północnej, 10% z Europy Wschodniej i 10% z Europy Zachodniej. Na terenach Ameryki Centralnej i Południowej oraz Afryki i Bliskiego Wschodu zlokalizowane się instalacje zapewniające 10% światowej produkcji.
Europejskie zdolności wytwórcze sadzy wynoszą 2,5 mln t/r. Największym producentem jest Rosja (ok. 30% europejskich mocy wytwórczych). Trzy kolejne pozycje należą do państw Europy Zachodniej: Niemiec, Francji i Włoch.

W pierwszej czwórce największych światowych producentów sadzy znajdują się: Evonik Industries, Cabot Corporation, Columbian Chemicals i China Synthetic Rubber Corporation.
Światowe zdolności wytwórcze Evonik Industries (będącej drugim największym producentem sadzy na świecie i pierwszym w Europie) wynoszą 1,4 mln t/r. 1 lipca br. Evonik powołał nową firmę – Evonik Carbon Black GmbH, w której strukturze znajduje się 17 fabryk zlokalizowanych na całym świecie. Jeszcze dwa lata temu pierwsze miejsce wśród europejskich producentów sadzy należało do Cabot Corporation (którego światowe roczne moce wytwórcze wynoszą 2 mln ton). Firma posiadała fabryki we Włoszech, Holandii, Czechach, Wielkiej Brytanii i Francji, o łącznej produkcji na poziomie 545 tys. t/r. Na początku ubiegłego roku nastąpiło zamknięcie dwóch z pięciu instalacji – we Francji i Wielkiej Brytanii, co zredukowało zdolności produkcyjne firmy o połowę, i umiejscowiło ją dopiero na czwartym miejscu w Europie.
Na kolejnych miejscach w Europie uplasowały się: Omsktechuglerod, Columbian Chemicals, Cabot Corporation i Yaroslavl Technichesky Uglerod, który zamyka pierwszą piątkę największych europejskich producentów.
Na początku 2009 r. roku One Equity Partners odkupił od DC Chemical udziały w Columbian Chemicals. Współpraca One Equity Partners i DC Chemicals trwała od
2006 r., w którym firmy zakupiły Columbian Chemicals od Phelps Dodge International. W strukturach Columbian Chemicals, oprócz czterech fabryk w Europie (o zdolnościach na poziomie 290 tys. t/r.), znajduje się siedem innych instalacji sadzy zlokalizowanych w Brazylii, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Korei i Chinach (łączna wydajność instalacji firmy to ok. 1 mln ton produktu rocznie).

Rynek
Globalne zapotrzebowanie na sadzę wynosiło w 2007 r. 10 mln ton. Od początku tego stulecia do 2007 r. istniał stały wzrost popytu na poziomie 7%. Był to głównie wynik rosnącego zapotrzebowania ze strony przemysłu gumowego. Największy wzrost zapotrzebowania był obserwowany na kontynencie azjatyckim, na którym motorem napędowym były Chiny (20% wzrost). Europejska konsumpcja osiągnęła poziom 18% (wzrost na poziomie 1,4% rocznie).
Jak zauważają analitycy, 2008 r., a szczególnie jego ostatni kwartał, był najtrudniejszym okresem w segmencie oponiarskim w ciągu ostatnich 20 lat. Wpłynęły na to dwa czynniki. Po pierwsze sprzedaż nowych samochodów była niższa, a po drugie konsumenci, ze względu na podwyżkę cen paliw, ograniczyli liczbę kilometrów pokonywanych samochodem, co przełożyło się na mniejsze zużycie opon i rzadszą ich wymianę. Skutkiem trendu spadkowego było zmniejszenie zysków producentów opon. Światowa wytwórczość sadzy w 2008 roku wyniosła 11,3 mln ton. Pomimo załamania rynku, ceny produktu nie spadały, co więcej notowano ich zwyżki.
W 2009 r. nastąpił dalszy ogólnoświatowy spadek popytu na sadzę na poziomie 10%. Zgodnie z informacjami MarketPublishers, Ltd. globalna produkcja sadzy w 2009 roku zmniejszyła się do poziomu 10 mln ton. Analitycy MarketPublishers, Ltd. prognozują jednak, że sytuacja zmieni się w tym roku – szczególnie istotne inwestycje dotyczyć będą rynków chińskiego i indyjskiego.

CAŁY ARTYKUŁ ZNAJDĄ PAŃSTWO W NR 2/2010 "CHEMII I BIZNESU". ZAPRASZAMY.