Artykuły - Chemia rolnicza

Rozporządzenie kadmowe zmieni obraz w branży fosforytów

11.01.2018
Autor: Dominik Wójcicki
Rozporządzenie kadmowe zmieni obraz w branży fosforytów

Jeśli nowe prawo kadmowe, obniżające normy zawartości kadmu w fosforytach, stanie się faktem, to radykalnie wpłynie to na produkcję nawozów fosforowych.

Rozporządzenie kadmowe zmieni obraz w branży fosforytów

Dotychczas obowiązujące rozporządzenie nawozowe nie ustanawia wartości granicznych dla kadmu w nawozach. Teraz jednak wszystko zmierza ku zmianom. Unia Europejska kończy prace legislacyjne, na mocy których nawozy fosforowe będą mogły zawierać maksymalnie 60 mg kadmu na kilogram. Po trzech latach norma ta zostanie obniżona do 40 mg, a po 12 latach do 20 mg. Celem forsowanej przez Komisję Europejską regulacji nawozowej jest otworzenie rynku w UE m.in. na nawozy organiczne, a także ograniczenie niektórych zanieczyszczeń w nawozach. Surowe limity spowodują, że większość importowanych do Europy fosforytów nie będzie się już nadawać do użytku, a unijni producenci będą mieli trudności z wytwarzaniem niektórych typów nawozów. Ponieważ UE jest zależna od przywozu fosforytów (ta zależność sięga blisko 90%), to Komisja Europejska uznała fosforyt za surowiec krytyczny dla europejskiej gospodarki. Zakłócenia w jego podaży mogłyby wywołać poważne zaburzenia w handlu tym surowcem.

Aktualnie unijny przemysł nawozowy, w tym polski, jest zależny od pięciu źródeł, z których pochodzą dostawy fosforytu. W większości tych przypadków pozyskiwane fosforyty cechują się jednak zawartością kadmu, która przekracza wartości określone w projektowanym rozporządzeniu.

Nowe prawo wprowadzające niskie limity zawartości kadmu ograniczy liczbę tych źródeł wyłącznie do Rosji. Należy jednak wiedzieć, że Rosja, będąca krajem z „czystymi” fosforytami, nie zdoła w pełni zaspokoić unijnego popytu. Poza tym woli ona eksportować produkt końcowy, czyli nawozy, co pozwala jej na bycie bardziej konkurencyjną. Warto w tym kontekście dopowiedzieć, że przeciwko jednemu z głównych europejskich producentów nawozów już dwukrotnie toczyło się postępowanie przygotowawcze w sprawie przekupstwa rosyjskich eksporterów w zamian za dostawy czystych fosforytów. Kierunkiem importu nie będą także Chiny, które systematycznie ograniczają wywóz swoich fosforytów, stosując w tym celu specjalne podatki. Zresztą w Państwie Środka nasiliły się rządowe kontrole środowiskowe, które objęły także istniejące tam kopalnie fosforytów. Przełożyło się to na spadek wydobycia i nawet wystąpiły w 2016 r. braki w dostępności surowca. Była to o tyle dziwna rzecz, że Chiny są największym producentem fosforytów i od ponad dekady nie musiały się ratować importem. Teraz jednak zaczęły realizować zakupy z Maroka.

Jeśli chodzi z kolei wyłącznie o nasz kraj, to wydobywanie fosforytów nie jest aktualnie prowadzone. Wprawdzie zainicjowano je jeszcze w okresie międzywojennym, ale pierwsza z kopalni – ulokowana w Chałupkach - zamknięta została w 1961 r., natomiast kopalnia w Annopolu 10 lat później później. Powodem była niska opłacalność ekonomiczna. Aktualne graniczne wartości parametrów definiujących złoże fosforytów określają maksymalną głębokość dokumentowania złóż na 400 m, minimalną zawartość P2O5 w konkrecjach fosforytowych w profilu złoża na 15% oraz minimalną zasobność konkrecji fosforytowych na 1800 kg/m2. Parametr zasobności polskich złóż znacząco różni się od wymogów granicznych wartości parametrów definiujących złoże. Ponadto krajowe złoża są mocno zawodnione, co bardzo utrudniałoby ich potencjalną eksploatację. Dodatkowo duże fragmenty tych złóż zostały zabudowane lub poprowadzono przez nie drogi, linie kolejowe i linie wysokiego napięcia. W skrajnych przypadkach powoduje to zmniejszenie dostępnych do eksploatacji zasobów nawet o 50-80%. Z tego też względu już 11 lat temu wszystkie złoża fosforytów w Polsce zostały wykreślone z krajowego bilansu zasobów, a rodzime zapotrzebowanie na surowce fosforytowe w całości pokrywane jest importem morskim. Zresztą usytuowanie blisko portów w Gdańsku i Szczecinie zakładów produkujących nawozy fosforowe jest właśnie odzwierciedleniem konieczności ich sprowadzania statkami.

Wszelkie zmiany prawne odnoszące się do fosforytów oraz ogólna sytuacja na światowym rynku mają zatem duże znaczenie dla polskiej branży nawozowej.

Wyświetlono: 1215

Przeczytaj również

Skomentuj

Kalendarium

więcej