Artykuły - Przemysł detergentowy

Detergenty: bezpieczeństwo dla człowieka i środowiska

01.02.2017
Autor: Artur Rogaliński, Zakłady Chemiczne UNIA Spółdzielnia Pracy
Detergenty: bezpieczeństwo dla człowieka i środowiska

Zgodnie z Rozporządzeniem WE nr 648/2004 PE i Rady, za detergent uważa się jakąkolwiek substancję lub mieszaninę zawierającą mydło i/lub inne substancje powierzchniowo czynne przeznaczoną do prania, mycia i czyszczenia.

Detergenty mogą mieć różną postać (płyn, proszek, pasta, kostka, wypraska, kształtka itp.) i używa się ich w gospodarstwie domowym, obiektach użyteczności publicznej lub do celów przemysłowych.

W skład współcześnie stosowanych detergentów wchodzą:

  • surfaktanty – do najpopularniejszych należą anionowe sole sodowe: kwasu alkilobenzenosulfonowego (ABS), laurylosiarczanu (SDS), czy etoksylowanego laurylosiarczanu (SLES). Do surfaktantów należą również niejonowe etoksylowane estry alkoholi wyższych kwasów tłuszczowych, amfoteryczne betainy oraz kationowe czwartorzędowe sole amonowe,
  • wypełniacze aktywne – głównie sole sodowe, takie jak tripolifosforan sodu, wersenian sodu, cytrynian sodu oraz węglan sodu,
  • zeolity – przykładem takiego związku może być glinokrzemian sodu,
  • wypełniacze – najszersza grupa związków aktywnych, do której należą między innymi siarczan i chlorek sodu, alkohole,
  • dodatki – barwniki, kompozycje zapachowe, substancje zmiękczające, substancje zabezpieczające przed ponownym zabrudzeniem, dodatki antykorozyjne, konserwanty.

Detergenty – wpływ na środowisko.
Większość produktów chemii gospodarczej projektowana jest w taki sposób, aby po użyciu zawartość mogła razem z wodą dostać się do kanalizacji, a następnie wraz ze ściekami dotrzeć do systemu oczyszczania ścieków. Aby zapewnić bezpieczeństwo produktów dla środowiska producenci dokonują oceny ryzyka środowiskowego, bazując na ilości oraz działaniu poszczególnych składników detergentu. Do prawidłowej oceny ryzyka potrzebna jest przede wszystkim informacja o najwyższym możliwym stężeniu składnika w środowisku, które nie powoduje zagrożenia dla zwierząt, roślin oraz mikroorganizmów, czyli tzw. NOEF.

Oczyszczanie ścieków przebiega w dwóch etapach. Pierwszy etap polega na fizycznym oddzieleniu materiałów stałych, tj. piasku, tłuszczów, brudu od ścieków, poprzez zastosowanie np. zbiorników flotacyjnych. W drugim etapie następuje oczyszczanie z substancji organicznych poprzez zastosowanie mikroorganizmów, głównie bakterii. Proces ten nazywany jest biodegradacją. Jego celem jest obniżenie stężenia organicznych składników detergentów w ściekach. Nieorganiczne składniki detergentów, tj. fosforany, zeolity, barwniki mogą być przyłączane podczas pierwszego i drugiego etapu oczyszczania do stałych cząstek, tworząc ostatecznie biologicznie aktywne cząstki, wyłapywane później w procesie adsorpcji i wykorzystywane m.in. jako nawozy.

Każda, nawet niewielka ilość składników, które nie są biodegradowalne, bądź usunięte w procesie oczyszczania np. na skutek flotacji lub sedymentacji może następnie dostać się do wód gruntowych, gleby lub rzek oraz jezior. W konsekwencji prowadzi to do zagrożenia zanieczyszczeniem środowiska, a w dalszej perspektywie może stanowić również poważne zagrożenie dla człowieka. Biorąc pod uwagę stale rozwijający się rynek detergentowy oraz wzrastającą liczbę ludności, a co za tym idzie większą konsumpcję środków czyszczących, problem ten będzie narastał.

Spośród wszystkich składników detergentów najistotniejszą grupę stanowią surfaktanty. Ich wpływ na środowisko jest badany od bardzo dawna i w większości wypadków doskonale znany. Pomimo znakomitej degradacji w oczyszczalniach ścieków, pewna część środków powierzchniowo czynnych przedostaje się jednak do wód gruntowych i gleby. Istnieje również obawa, że surfaktanty mogą odkładać się w osadzie po oczyszczaniu ścieków, co powoduje znaczący wzrost ich stężenia w procesie oczyszczania, a w konsekwencji może doprowadzić do zabicia bakterii, bądź zmiany ich sposobu działania i niewystarczająco skutecznego procesu biodegradacji wewnątrz oczyszczalni. Z tego powodu część krajów wprowadza odgórne regulacje pozwalające na monitorowanie ilości surfaktantów w wodach pitnych i ściekach.

Wyświetlono: 328

Przeczytaj również

Skomentuj

Kalendarium

więcej